Συνέντευξη στην Τέα Βασιλειάδου

Ολγα Μοσχοχωρίτου, Δικηγόρος, Συγγραφές, Θεατρολόγος

Η δικογορία με φέρνει καθημερινά σε επαφή με την καθημερινή ζωή και τους καθημερινούς ανθρώπους, αυτούς που προσπαθούν να επιβιώσουν τις συμπληγάδες - οικονομικές, πολιτικές, προσωπικές, οικογενειακές. Αν δεν δραπέτευα στον χώρο του θεάτρου και των μεγάλων κειμένων, θα με είχε καταπιεί η συναλλαγή

Τελικά, μπορούμε να αλλάξουμε από το παρελθόν μας; Ή, μήπως, είμαστε εμείς που αλλάζουμε;

Κάποια στιγμή λέει η ηρωίδα ότι μπορείς ν αλλάξεις μόνον το παρελθόν σου γιατί είναι το μόνο που ελέγχεις. Το μόνο που ξέρεις. Θα πει κανείς ότι τα γεγονότα δεν αλλάζουν. Όμως η ιστορία έχει πολλές αναγνώσεις που ξεπερνούν τα γεγονότα. Αυτό που αλλάζει είναι η άποψη και η σχέση πάνω σ' αυτά που συνέβησαν. Κι αν αλλάξεις την άποψη και τη σχέση με αυτά, αλλάζεις την ίδια σου την ψυχική στάση απέναντι στη ζωή σου.

Η ηρωίδα σου αλλάζοντας το παρελθόν της το αποδέχεται ή το απορρίπτει;

Η ηρωίδα μου ήταν ερωτευμένη με την Έντα Γκάμπλερ και την πάτησε. Ελπίζω η συγγραφέας να σώθηκε. Η ηρωίδα τραβάει τα πράγματα στα άκρα. Ενώ έχει όλες τις εκδοχές της ιστορίας, κρατάει μια δογματική σχέση με τα πράγματα. Δεν αφήνεται στον αφρό των κυμάτων και στη ζεστασιά του ήλιου.

Θεωρώ ότι αυτός είναι ένας ναρκισσισμός απέναντι στα πράγματα. Ο ναρκισσισμός των ηρώων: Αν τα πράγματα δεν έρθουν όπως εμείς τα θέλουμε φταίνε τα πράγματα κι όχι το νόημα που τους δίνουμε εμείς.

Ποια είναι η σχέση της με τη γενιά του Πολυτεχνείου που ήταν πριν από σας;

Η δική μου η γενιά ήταν έφηβη όταν έγινε το Πολυτεχνείο και η εφηβεία της στιγματίστηκε από την έξαρση και το φως εκείνων των γεγονότων. Έχει, μάλιστα, μια ιδιαίτερη σημασία η πλευρά των παιδιών της επαρχίας. Ήταν μια ασπρόμαυρη ταινία η επαρχία των αρχών του 70. Στενόκαρδη. Μαζεμένη και φοβισμένη.

Τα παιδιά στα 12 έως 14 χρόνια τους ήταν έτσι: Μέσα στις απαγορεύσεις και τα ΜΗ. Ξαφνικά γίνεται το Πολυτεχνείο και η μικρή πόλη - φοβική μικροαστική με μια έπαρση για ένα λαμπρό παρελθόν που είχα παύσει προ πολλού να υφίσταται και με ένα πανεπιστήμιο που έως τότε δεν έπαιρνε μέρος στη ζωή της πόλης - μοιάζει να δέχεται τόνους χρωμάτων που κάποιος ρίχνει πάνω της.

Πόσο έχει επηρεάσει το βιβλίο και τη γραφή σου η επαγγελματική σου δραστηριότητα, ως δικηγόρου και οι σπουδές σου στη θεατρολογία και η ενασχόλησή σου με την θεατρική κριτική;

Είναι όλα μέσα. Η δικηγορία με φέρνει καθημερινά σε επαφή με την καθημερινή ζωή και τους καθημερινούς ανθρώπους, αυτούς που προσπαθούν να επιβιώσουν τις συμπληγάδες - οικονομικές, πολιτικές, προσωπικές, οικογενειακές. Με έχουν διδάξει πολλά. Από την άλλη, αν δεν δραπέτευα στο χώρο του θεάτρου και των μεγάλων κειμένων, θα με είχε καταπιεί η συναλλαγή. Το θέατρο για μένα είναι το ψυχικό μου πλυντήριο. Η Αρχαία τραγωδία, ο Σαίξπηρ και ο Μπέκετ μου έχουν δώσει απαντήσεις στα μεγαλύτερα ερωτήματα της ζωής.

Γιατί έγραψες αυτό το βιβλίο;

Αν δεν μπορείς να ξεμπλέξεις εύκολα με το παρελθόν σου κάνε μια ιστορία. Και στο κάτω κάτω της γραφής ήθελα να δικαιώσω αισθητικά τη γενιά μου.

Το βιβλίο στηρίζεται σε τρεις φράσεις. «Η πιο απόλυτη εικόνα μοναξιάς που έχω μέσα μου είναι η γιαγιά μου καθισμένη μπροστά στο μαγκάλι», «Ό,τι αργότερα έμεινε στη μνήμη σου από εκείνες της διακοπές ήταν εικόνες ποτισμένες στο θειάφι, στην υγρασία και την άμμο» και η προτροπή της γιαγιάς που έλεγε «Μη μετράς τα αστέρια θα βγάλεις βαρδαβίτσες!» Μέσα από αυτή την ιστορία είχα την ανάγκη να διερευνήσω και τη σχέση της θηλυκότητάς μας, τη σχέση με τις γυναίκες των παλαιότερων γενεών που τις απορρίψαμε κάποια στιγμή γιατί μπλέξαμε το παιχνίδι και τους ρόλους. Θέλησα, λοιπόν, πέρα από τα άλλα, να αποκαταστήσω τη σχέση μου με αυτές τις πολύτιμες γυναίκες.

Η ηρωίδα στο βιβλίο σου πεθαίνει. Το Πολυτεχνείο ζει;

Για τους ανθρώπους που επέλεξαν να ζήσουν μαζί του, ζει. Για όλους τους ζωντανούς ανθρώπους τα ιστορικά ορόσημα ζουν με καινούργιο τρόπο ανάλογα με το πώς ο καθένας τα προσεγγίσει, τα αγγίζει, πολλαπλασιάζει, σαν αίσθημα, σαν ήθος, σαν αισθητική.

Βιβλίο - αφιέρωμα στη γενιά των σαραντάρηδων...
«Μια γενιά ολόκληρη -η περίφημη «γενιά της Μεταπολίτευσης»- είχε εξειδικευτεί να προετοιμάζει το μέλλον. Με επιστημονική σιγουριά αυτό θα ερχόταν οπωσδήποτε, ντυμένο στα χρώματα του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. ... Ιστορική νομοτέλεια. Η μαγική έκφραση που είχε αντικαταστήσει το θεόπνευστο πλάνο, τον ιερό σκοπό ύπαρξης του κόσμου. Ο μαρξισμός είχε αντικαταστήσει την ορθόδοξη θρησκεία. Η πίστη σ' αυτές της αρχές αντικατέστησε την πίστη σε «έναν Θεό, Πατέρα, παντοκράτορα...». Επειδή ήταν διαπαιδαγωγημένη στα Κατηχητικά Σχολεία επί χούντας, η απελευθερωτική θεωρία κινήθηκε επιτυχώς στο οριοθετημένο αυστηρά ψυχικό πλαίσιο που, από τη μια, την οδηγούσε στην εξέγερση και, από την άλλη, αποζητούσε τη σιγουριά του προκαθορισμένου».

Ένα βιβλίο για τη γενιά που βρέθηκε πίσω από τη γενιά του Πολυτεχνείου. Ένα βιβλίο για τους έφηβους του Πολυτεχνείου που μεγάλωσαν με το όραμά του για να ενηλικιωθούν με την κατάρρευση των οραμάτων τους δίπλα στο Τείχος! Η Όλγα Μοσχοχωρίτου -η δική μας Όλγα των θεατρικών κριτικών της ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ- υπογράφει το πρώτο της μυθιστόρημα, με τον τίτλο «Μπορείς ν αλλάξεις μόνο το παρελθόν σου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ.

Το βιβλίο αφηγείται τις περιπέτειες μιας γυναίκας που ταξιδεύει στο χρόνο από τη δεκαετία του 60 μέχρι την πρώτη του 2000 και παράλληλα εξιστορεί την μικρή ιστορία των ανθρώπων μέσα στη μεγάλη ιστορία της Ελλάδας, που αλλάζει με ρυθμούς σκληρούς και απάνθρωπους, παρασύροντας τους ανθρώπους να αλλάξουν μαζί της ή να αντισταθούν και να λυγίζουν ηττημένοι (;).

Διαδρομές
Είναι ένα βιβλίο τρυφερό και μαζί σκληρό. Ένα βιβλίο νοσταλγικό χωρίς όμως να παραπέμπει στο παρελθόν και μαζί σαρκαστικό με τρυφερότητα. Με ρωμαλέα γραφή και στέρεο ύφος η συγγραφέας γοητεύει με τις δαιδαλώδεις αφηγηματικές διαδρομές της καθώς παίζει με γεγονότα, χαρακτήρες, ιστορίες.

Αλλωστε όλο το μυθιστόρημα είναι ένα αδιάκοπο πήγαινε έλα στο χθες και το σήμερα. Άλλο χθες κάθε φορά και διαφορετικό σήμερα, όπως οι διαφορετικές διαθέσεις των ηρώων. Ιστορία και ψυχογράφημα και μαζί παραμύθι μιας γενιάς που δεν απέκτησε τους δικούς της ήρωες. Ένας διαφορετικός τρόπος γραφής όπου το μυθιστορηματικό εναλλάσσεται με το αυτοβιογραφικό κι αυτό να παραχωρήσει τη θέση του στο ντοκουμέντο.

Μια ιστορία που ξεκινάει μαυρόασπρη στην Πάτρα για να βρει το τεκνικόλορ στην Αθήνα τα χρόνια λίγο πριν, λίγο μετά τη Μεταπολίτευση έως το ψηφιακό παρόν. Ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται με λαχτάρα για να γίνει αντικείμενο παθιασμένων συζητήσεων. Έτσι σαν μια υπενθύμιση ότι είμαστε ακόμη ζωντανοί και συνεχίζουμε το ταξίδι!