Του Βασίλη Σκουρή
Μέρες... Σεπτεμβρίου και πάλι στο ΠΑΣΟΚ, καθώς το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρά τις μεμονωμένες προσπάθειες και παρά τη ραγδαία φθορά της κυβέρνησης Καραμανλή εμφανίζεται σε πλήρη αποσυσπείρωση. Η κατρακύλα στις δημοσκοπήσεις τρεις μόλις μήνες μετά τις εσωκομματικές αλλαγές, η αδυναμία του Γ. Παπανδρέου να αξιοποιήσει το μομέντουμ και τη δυναμική της επανεκλογής του, η πορεία προς ένα Συνέδριο που μοιάζει να είναι χωρίς διακύβευμα, απελευθερώνουν και πάλι τις προσωπικές στρατηγικές, ενώ επαναφέρουν τα ερωτήματα εάν η ηγεσία μπορεί να εμπνεύσει. Κορυφαία στελέχη όλων των τάσεων δεν υπονομεύουν αλλά και δεν στρατεύονται, η έλλειψη ισχυρού κέντρου και ηγετικής ομάδας στη Χαριλάου Τρικούπη είναι και πάλι ολοφάνερη, ενώ η ψυχολογία και η αισιοδοξία για την προοπτική του κόμματος, μοιάζει απολύτως με τη θερμοκρασία των ημερών - κάτω του μηδενός.
Προβλέψεις
Δεν είναι λίγα τα στελέχη εκείνα του ΠΑΣΟΚ, άλλωστε, που όχι απλώς δεν εκφράζουν πλέον πρόβλεψη για ενδεχόμενη νίκη του κόμματός τους στις εκλογές, αλλά τρέμουν στην ιδέα να επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις και η Χαριλάου Τρικούπη να λάβει στις ευρωεκλογές ποσοστό κάτω του 30% και στις εθνικές εκλογές, όποτε και αν αυτές γίνουν, γύρω στο 30%. Η κατάσταση στις προσυνεδριακές διαδικασίες, είναι κάτι παραπάνω από αρνητικές, είναι απογοητευτικές. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις συμμετέχουν ελάχιστα μέλη, συνήθως της γενιάς του 74 ή του 81 (από πεντακόσια έως χίλια τις εκατό λιγότερα όσων ψήφισαν στις εσωκομματικές εκλογές της 11ης Νοεμβρίου) ενώ πολλές ΝΟΕΣ δεν κατόρθωσαν ούτε καν να συνεδριάσουν, γεγονός που αποδεικνύει ότι η αποκαλούμενη προσέλκυση για αυτοοργάνωση, είναι κενή περιεχομένου, αφού το ΠΑΣΟΚ δεν εμπνέει.
Επιπλέον, ο διχασμός της 11ης Νοεμβρίου μπορεί να μην εκφράζεται με αυτόν τον τρόπο και δημοσίως σε επίπεδο ηγεσίας, εξακολουθεί όμως και διαπερνά τη βάση, κάτι που αποτυπώνουν απολύτως όλες σχεδόν οι δημοσκοπήσεις.
Η έλλειψη ενιαίου και κυρίως ισχυρού κέντρου στη Χαριλάου Τρικούπη και η καθυστερημένη συνήθως διαμόρφωση στρατηγικής σε σειρά θεμάτων, πολλές φορές ακυρώνει και τις όποιες πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται. Είναι πρόσφατη η περίπτωση που το ΠΑΣΟΚ ζητά τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής για τη Siemens, προκειμένου να καταδείξει ότι δεν φοβάται αλλά αντιθέτως επιδιώκει την κάθαρση και αρμόδια στελέχη του κονταροχτυπιούνται δημοσίως για το ποιος είχε την ευθύνη της απόφασης για τον διαγωνισμό, δείχνοντας προς τα έξω -δικαίως ή αδίκως- ενοχή και μεταφέρεται και πάλι το πρόβλημα στο εσωτερικό του κόμματος. Η Χαριλάου Τρικούπη, επίσης, εκτιμά ότι ήταν η προσωπική στρατηγική του Θ. Πάγκαλου που οδήγησε στην κόντρα με τον Αλ. Τσίπρα την ημέρα της εκλογής του δείχνοντας τον φόβο του ΠΑΣΟΚ απέναντι στη νέα ηγεσία του ΣΥΝ, την ίδια στιγμή που όπως ισχυρίζονται η επίσημη γραμμή ήταν «μόνος μας αντίπαλος είναι η κυβέρνηση του κ. Καραμανλή» αλλά και «από κανένα δεν θα δεχθούμε να μας δίνει η Κουμουνδούρου πιστοποιητικά αριστεροφροσύνης».
Στο πλαίσιο αυτό το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δείχνει να μην περιλαμβάνει διακύβευμα και έτσι, αντί να αποτελέσει μια νέα αρχή, να περάσει απαρατήρητο από την κοινή γνώμη ή -το χειρότερο- να πολλαπλασιάσει τα προβλήματα του ΠΑΣΟΚ. Είναι χαρακτηριστικό του κλίματος που επικρατεί, ότι μπροστά στον κίνδυνο να υπάρξουν έντονες συγκρούσεις, μεταξύ κυρίως των βουλευτών, η Χαριλάου Τρικούπη αποφάσισε να μην επιμείνει στη σκέψη να θεσπίσει εκ νέου Κεντρική Επιτροπή, που παράλληλα με το Εθνικό Συμβούλιο, θα εκλεγόταν από το Συνέδριο.
Μηχανισμοί
Η Κεντρική Επιτροπή θα είχε περίπου 110 μέλη κι η σύγκρουση των μηχανισμών προβλεπόταν σκληρή, με αποτέλεσμα -και κατόπιν έντονων αντιδράσεων από στελέχη όπως ο κ. Μιχ. Χρυσοχοϊδης, ο κ. Δημήτρης Ρέππας, η κυρία Διαμαντοπούλου αλλά και ο κ. Χρ. Πολυζωγόπουλος- να μην αλλάξει η σημερινή δομή του κόμματος. Να εκλεγεί δηλαδή και πάλι Εθνικό Συμβούλιο στο οποίο θα συμμετάσχουν μεταξύ άλλων εκ του θεσμικού τους ρόλου όλοι οι βουλευτές, ενώ θα εκλεγεί και ένας αντίστοιχος ή μεγαλύτερος αριθμός κομματικών στελεχών. Ουσιαστικά δηλαδή το Συνέδριο δεν θα αλλάξει τίποτα, αφού η νέα πολιτική γραμματεία όπως και ο νέος γραμματέας θα εκλεγούν μετά το Συνέδριο από το Εθνικό Συμβούλιο. «Μεγάλος αριθμός μελών στο Εθνικό Συμβούλιο «σφιχτή» ηγετική ομάδα», είναι η απόφαση του κ. Παπανδρέου.
Ποιο μοντέλο διοίκησης, ποιος γραμματέας, ποια ομάδα;
Ποιο το μοντέλο διοίκησης της Χαριλάου Τρικούπη, ποιος ο νέος γραμματέας, ποια η ηγετική ομάδα, πώς θα εκφραστεί η ανανέωση; Τα παραπάνω είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει ο Γ. Παπανδρέου ενόψει του Συνεδρίου και που είναι καθοριστικά για την πορεία και την προοπτική του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Το μείζον θέμα που θέτουν όλα πλέον τα στελέχη είναι πως το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να διοικείται χωρίς την ύπαρξη σφιχτής, ισχυρής και ενωτικής ηγετικής ομάδας, που υπό την καθοδήγηση του Γ. Παπανδρέου θα έχει την καθημερινή ευθύνη της λειτουργίας του κόμματος. Έως σήμερα, ο κ. Παπανδρέου έχει απορρίψει ουσιαστικά αυτή τη λειτουργία, προκρίνοντας ένα νέο μοντέλο «διακυβέρνησης» περισσότερο κοντά στο μοντέλο διοίκησης του Δημοκρατικού Κόμματος των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο στελέχη του κόμματος εκφράζουν την ελπίδα ότι κάτω και από τη διαμόρφωση μιας κατάστασης με μεγάλες ανάγκες, αυτή τη φορά ίσως σκεφτεί να λειτουργήσει με ηγετική ομάδα.
Με Βενιζέλο - Σκανδαλίδη
Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΗτΣ» ο κ. Παπανδρέου έχει αποφασίσει να συμπεριλάβει στο νέο ηγετικό όργανο τόσο τον κ. Βενιζέλο όσο και τον κ. Σκανδαλίδη, πιθανόν και ένα ή δύο ακόμα στελέχη του «ρεύματος» καθώς και να αξιοποιήσει και ορισμένα άλλα σε άλλες θέσεις, καθώς το πρόβλημα της ενότητας αναδεικνύεται σε ένα από τα... πολλά «νούμερο... ένα» προβλήματα του ΠΑΣΟΚ.
Σημαντική θα είναι η απάντηση που θα δώσει ο κ. Παπανδρέου και στο ερώτημα για τη θέση του γραμματέα. Οι πιθανότητες παραμονής του κ. Αθανασάκη -στον οποίο χρεώνονται μόνον καθυστερήσεις στην εφαρμογή των αποφάσεων και συγκεντρωτική λειτουργία- είναι πολλές, αλλά το ενδεχόμενο αλλαγής του δεν πρέπει να αποκλειστεί - κάθε άλλο. Αρκετά στελέχη εκτιμούν ούτως ή άλλως ότι γραμματέας θα πρέπει να είναι ισχυρό πρόσωπο («ένας... δικτάτορας στη Χαριλάου Τρικούπη» όπως δηλώνει ο Μίμης Ανδρουλάκης) αν και δεν αποκλείουν πως οι ανάγκες της ανανέωσης μετά την εκλογή Τσίπρα, να οδηγήσουν τον πρόεδρο του κόμματος σε ένα νεότερο πρόσωπο. Το πώς θα εκφραστεί η ανανέωση είναι ένα μεγάλο ερώτημα, πάντως, για τον κ. Παπανδρέου και κυρίως αν αυτή η ανανέωση -που σε κάθε περίπτωση θα αντιμετωπίσει την «εχθρότητα» των παλαιών- θα συνοδευτεί με πρόσωπα αποδεκτά από την κοινωνία. Η επαναλειτουργία της νεολαίας ΠΑΣΟΚ εκτιμάται ότι στην πορεία θα αναδείξει νέα ικανά πρόσωπα που όντως υπάρχουν, το ερώτημα όμως είναι αν αυτή η ανάγκη θα απαντηθεί και από το Συνέδριο.
Ερώτημα είναι επίσης πώς θα λειτουργήσει και με ποιους το πολιτικό γραφείο και οι συνεργάτες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ.
Για τις σχέσεις ΠΑΣΟΚ- ΣΥΝ
«Ο ΣΥΝ θα ενισχυθεί προσωρινά και θα αντιμετωπίσει τη δική του κρίση όταν θα υποχρεωθεί ν απαντήσει στο κυβερνητικό πρόβλημα της χώρας», εκτιμά ο Νίκος Μπίστης στην παρέμβασή του σήμερα στην «Η». Στην απέναντι όχθη ο Παναγιώτης Λαφαζάνης δηλώνει ότι «δεν έχει κανένα νόημα ο Συνασπισμός να καταστεί «συνεταίρος» του ΠΑΣΟΚ σε μια κυβέρνηση η οποία θα καταρρεύσει από τις αντιφάσεις της».
Λόγος παλιός από χείλη νεανικά
Αποψη του Νίκου Μπίστη
Το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ προφανώς δεν είναι ο Τσίπρας. Ο ΣΥΝ θα διαγράψει μια ανοδική τροχιά για λόγους που έχουν να κάνουν με την κρίση του πολιτικού συστήματος, του δικομματισμού και την ανάγκη ενός μέρους του εκλογικού σώματος, κυρίως νέων, να πιαστεί από κάτι που δίνει την εντύπωση της νεωτερικότητας. Λέω δίνει την εντύπωση, γιατί ο λόγος του νέου προέδρου του ΣΥΝ βρίθει γενικοτήτων, στερεοτύπων και παλαιοαριστερής νοσταλγίας. Είναι λόγος παλιός από νεανικά χείλη. Παρ όλα αυτά ο ΣΥΝ, για λόγους που έχουν να κάνουν σχεδόν αποκλειστικά με την κρίση του ΠΑΣΟΚ θα ενισχυθεί προσωρινά και θα αντιμετωπίσει τη δική του κρίση όταν θα υποχρεωθεί ν απαντήσει στο κυβερνητικό πρόβλημα της χώρας. Εκεί τελειώνουν οι γενικότητες, τα ανέξοδα «όχι» και η ψήφος διαμαρτυρίας. Όσο πιο γρήγορα το ΠΑΣΟΚ ανακτήσει προγραμματικά και ψυχολογικά την πολιτική ηγεμονία και τον κεντρικό του ρόλο, τόσο πιο γρήγορα θα κατορθώσει να συγκεντρώσει δυνάμεις και από τα αριστερά του, αλλά και από τα δεξιά του. Γιατί με τη συνεχή ενασχόληση με τον ΣΥΝ φαίνεται να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και τα πολυπληθή δυναμικά μεσαία στρώματα που δεν συγκινούνται από τον αριστερό βερμπαλισμό και τις απροσδιόριστες αριστερές στροφές, αλλά θέλουν συγκεκριμένες εφαρμόσιμες προτάσεις. Θέλουν, δηλαδή, μια σύγχρονη κεντροαριστερά.
Πρώην υφυπουργός Εσωτερικών, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ.
Δεν θα γίνουμε «συνέταιροι»
Του Παναγιώτη Λαφαζάνη
Ο Συνασπισμός δεν πρόκειται να αποδεχθεί μια κεντρική κυβερνητική συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Ο λόγος είναι απλός, προφανής και αυτονόητος. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ όχι μόνο υιοθετεί, αν δεν εξυμνεί, το κυβερνητικό παρελθόν της, αλλά κυρίως οι σημερινές επιλογές της είναι ενταγμένες στη νεοφιλελεύθερη συναίνεση. Δεν έχει κανένα νόημα ο Συνασπισμός να καταστεί «συνεταίρος» του ΠΑΣΟΚ σε μια κυβέρνηση η οποία είτε θα καταρρεύσει από τις αντιφάσεις της είτε θα διαχειριστεί απλώς ένα σύστημα το οποίο δεν έχει να προσφέρει τίποτα, αλλά μόνο να επιβαρύνει.
Μια προοδευτική εναλλακτική λύση μπορεί να προκύψει μόνο από την ήττα και την ανατροπή του δικομματισμού, με τη μεγάλη ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ και συνολικά της Αριστεράς και φυσικά με μια νέα ανάπτυξη των κοινωνικών αγώνων και κινημάτων. Σε μια προοδευτική λύση, εναλλακτική στο νεοφιλελευθερισμό, μπορούν να συμβάλουν όλες οι δυνάμεις της Αριστεράς και της αριστερής οικολογίας στη χώρα μας, όπως μπορούν να συμβάλουν και δυνάμεις του σοσιαλιστικού χώρου που διαφοροποιούνται προς τα αριστερά, όχι όμως η ηγετική διαμόρφωση του ΠΑΣΟΚ.
Βουλεύτής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α
