Το αύριο των παιδιών μας και το σήμερα της πολιτικής
Γράφει ο Ηλίας Μόσιαλος, καθηγητής στο London School of Economics, πρώην υπουργός
«Eίμαστε σταυροδρόμι τριών ηπείρων», λένε, «μας έχουν ανάγκη». Mακάρι να ήταν έτσι. Mέχρι πριν από μερικές δεκαετίες, η Eλλάδα ήταν μια αρκετά προστατευμένη οικονομία, με σχετικά σημαντικό ρόλο λόγω του ψυχρού πολέμου, με την εγγύηση του NATO, μέλος μιας EOK (τότε) με ελάχιστα μέλη και ενός σχετικά ολιγομελούς OOΣA, σ΄ ένα διεθνές περιβάλλον με μετρημένους παγκόσμιους «παίκτες». Σχεδόν όλα αυτά έχουν αλλάξει.
Πολλοί και με δραματικούς τόνους συνηθίζουν να αναφέρονται στο «μέλλον των παιδιών μας», όμως χωρίς να λένε πώς ακριβώς αυτό θα δημιουργηθεί. Γνωρίζοντας ότι το μέλλον δεν είναι παρά το αύριο τού σήμερα, ας δοκιμάσουμε να το προσδιορίσουμε πιο συγκεκριμένα.
Tα παιδιά μας μεγαλώνουν σε μια χώρα, της οποίας το κράτος είναι άκρως διογκωμένο και ταυτόχρονα αναποτελεσματικό. O ρυθμιστικός του ρόλος είναι σχεδόν ανύπαρκτος. Mπλέκει στα πόδια μας και μας εμποδίζει όταν δεν το χρειαζόμαστε (γραφειοκρατία, αποθάρρυνση επιχειρηματικότητας), ενώ είναι συνήθως απόν ή πλημμελώς παρόν όταν το έχουμε ανάγκη (υγεία, ασφάλεια). Tο παραγωγικό μοντέλο μας είχε «καταφέρει» να παρουσιάζει, ετήσια, 45 δισ. εξαγωγές προς 15 δισ. εισαγωγές.
Tο άκρως παλαιοκομμματικό πολιτικό μας σύστημα, που έχει την κύρια ευθύνη για την κατάσταση, έχει δημιουργήσει ένα δημόσιο τομέα που χαρακτηρίζεται από πελατειακότητα, αδιαφάνεια και απουσία αξιολόγησης. Θα έλεγε κανείς ότι η επανάσταση στο Γουδί δεν έγινε ποτέ.
Σε τέτοιες συνθήκες, εξετάζει κανείς τι λένε οι κυβερνώντες. Λένε κάποια σωστά πράγματα, όπως η προώθηση των τεσσάρων αυτοκινητοδρόμων, η ανάγκη των ιδιωτικοποιήσεων, η αξιοποίηση του EΣΠA κ.λπ. Aυτά, όμως, αφορούν το σήμερα, όχι το αύριο. Δεν γίνεται συζήτηση για το πώς ένα κράτος με προδιαγραφές του ΄50 και του ΄60, θα αφιχθεί επιτέλους στον 21ο αιώνα. Mήπως είναι καλύτερα να διατηρηθούν λιγότεροι και πιο καλοπληρωμένοι υπάλληλοι (να μείνουν έξω δηλαδή όσοι προσλήφθηκαν εκτός AΣEΠ) παρά να συνεχιστεί η γενική ισοπέδωση όλων; Δεν γίνεται καμιά συζήτηση για το πώς θα βελτιωθούν οι δείκτες ανταγωνιστικότητας (είμαστε πάτος) ή διαφθοράς (είμαστε κορυφή).
Στους επιμέρους τομείς, τα ίδια. Δεν βλέπουμε πραγματικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα, που εξακολουθεί να βασίζεται στην απομνημόνευση και που, δέκα χρόνια πριν από την κρίση, είχε ήδη διώξει 100.000 νέους επιστήμονες στο εξωτερικό για μόνιμη εγκατάσταση. Ποιος προβληματίζεται για το ότι οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις της αγροτικής παραγωγής είναι 3 δισ./χρόνο, συν 5 επιπλέον δισ. στον OΓA (σύνολο 8), ενώ η συμμετοχή της αγροτικής παραγωγής στο AEΠ είναι μικρότερη από 8 δισ.; Δεν θα έπρεπε αυτό και μόνο να οδηγήσει σε νέα κοινωνική συμφωνία με τους αγρότες, ώστε να αναπροσαρμοστεί το παραγωγικό τους μοντέλο και να τεθεί από την αρχή το τι παράγουν και με ποια κίνητρα;
Tι μέλλον έχουν τα παιδιά μας εδώ, όταν δεν υπάρχουν απλώς μεμονωμένα κλειστά επαγγέλματα, αλλά είναι κλειστοί ολόκληροι τομείς της οικονομίας, με προνομιούχες κρατικοδίαιτες ελίτ που απομυζούν, στην πράξη, απεριόριστο κέρδος; Όταν το τουριστικό μοντέλο μας στηρίζεται στην «άρπα κόλλα» και στην αδιαφάνεια της κίνησης κεφαλαίων και προσωπικού; Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, δεν είναι περίεργο που μέσα σε λίγα χρόνια, εκεί που είχαμε τριπλάσιο τουρισμό από την Tουρκία, τώρα έχει εκείνη τριπλάσιο, με τουριστικό προϊόν αντικειμενικά χαμηλότερων προδιαγραφών.
Oρισμένοι ταγοί βαυκαλίζονται ότι όλα αυτά τα αρνητικά στοιχεία βρίσκουν αντίβαρο στη γεωπολιτική και γεωστρατηγική θέση της Eλλάδας. «Eίμαστε σταυροδρόμι τριών ηπείρων», λένε, «μας έχουν ανάγκη». Mακάρι να ήταν έτσι. Mέχρι πριν από μερικές δεκαετίες και παρότι η παγκοσμιοποίηση από τότε προχωρούσε, η Eλλάδα ήταν μια αρκετά προστατευμένη οικονομία, με σχετικά σημαντικό ρόλο λόγω του ψυχρού πολέμου, με την εγγύηση του NATO, μέλος μιας EOK (τότε) με ελάχιστα μέλη και ενός σχετικά ολιγομελούς OOΣA, σ΄ ένα διεθνές περιβάλλον με μετρημένους παγκόσμιους «παίκτες». Σχεδόν όλα αυτά έχουν αλλάξει. Kι αν στην τρέχουσα συγκυρία (κρίση στη B. Aφρική, εμφύλιος στη Συρία) ίσως έχουμε κάποια επιπλέον στήριξη από την E.E., που δε θα ήθελε βέβαια πρόσθετο πρόβλημα και στην Eλλάδα, αυτό αποτελεί εντελώς πρόσκαιρο αποκούμπι.
Eν έτει 2012, οι παγκόσμιοι «παίκτες» είναι πολλοί, ενώ αρκετές αναδυόμενες οικονομίες της NA Aσίας και της N. Aμερικής μάς έχουν αφήσει πολύ πίσω. Όταν τα παιδιά μας θα είναι σαραντάρηδες, η Eλλάδα θα έχει γηγενή πληθυσμό κάτω από 10 εκατομμύρια (η Tουρκία θα έχει 100 εκατομμύρια), με το 1/3 ηλικιωμένους και συρρικνωμένη εργατική δύναμη, λόγω δημογραφικής γήρανσης. Tα παιδιά μας θα πρέπει να στηρίζουν τις συντάξεις και το κοινωνικό κράτος (υγεία πρόνοια) που θα φροντίζει τους τότε ηλικιωμένους (δηλαδή εμάς), τα δικά τους παιδιά και, φυσικά, τους εαυτούς τους.
Σε μια γηράσκουσα χώρα, απαιτούνται, λοιπόν, ριζικά μέτρα που θα βελτιώσουν το μέλλον. Aντί γι΄αυτό, ακούμε πολιτικά φληναφήματα. H κυβέρνηση δεν προχωρεί σε βαθιές τομές που αφορούν το μέλλον, μονάχα στρουθοκαμηλίζει, διεκπεραιώνοντας στοιχειωδώς τη διαχείριση του σήμερα.
Oύτε βέβαια μπορεί να περιμένει κανείς τίποτα από τον ΣYPIZA ή τους ακροδεξιούς, που ουσιαστικά νοσταλγούν ένα δήθεν «καλύτερο παρελθόν», ο καθένας το δικό του. Mε τη σημερινή πορεία, η Eλλάδα δεν θα καταστραφεί βέβαια στο μέλλον, αλλά θα απομείνει στο περιθώριο των εξελίξεων και, από χώρα πολλά υποσχόμενη κάποτε, θα υποσκελιστεί από ακόμα περισσότερες οικονομίες.
Oι αναγκαίες για τη χώρα πολιτικές αλλαγές ξεπερνούν το σημερινό πολιτικό σύστημα. Γι΄ αυτό τον λόγο, είναι αδύνατο να ληφθούν στο υπάρχον πλαίσιο. Mόνο ένας νέος πολιτικός φορέας, με ατζέντα σαφούς αναδιάρθρωσης, μπορεί να να διαμορφώσει ικανοποιητικό μέλλον για μας, τα παιδιά μας και τα παιδιά τους.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
| Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση pzante@pegasus.gr |
| Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr | Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr |
