ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ ΕΔΩ: LIFE STYLE > CULTURE
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
"Η" 25/4/2008
Μεγαλύτερα ΓράμματαΜικρότερα Γράμματα Μέγεθος γραμμάτων
mail to Email Εκτυπώστε το Αρθρο Εκτύπωση


Ιησούς: Το πρόσωπο με τα πολλά (ορθόδοξα και μη) πρόσωπα

Ιησούς: Το πρόσωπο με τα πολλά (ορθόδοξα και μη) πρόσωπα

Του Μιχαήλ Φωτεινού

Συγγραφείς, εικαστικοί, σκηνοθέτες, ακόμη και ροκ σταρ έχουν κατά καιρούς επιχειρήσει να ερμηνεύσουν με ορθόδοξο ή ανορθόδοξο τρόπο, με φαντασία ή χιούμορ, με ματιά αιρετική ή απλώς εναλλακτική, τα Πάθη του Ιησού: Ο Ιησούς ως Θεός, ως άνθρωπος, ως προάγγελος των χίπις, ως σούπερ σταρ... Δεν υπάρχει τέλος στις παραλλαγές και στις προσεγγίσεις που έχει εμπνεύσει το πρόσωπό Του.

«Εκφρασις»
«Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός ζωγραφίζεται κατά το πρέπον, περισσότερον από όλα τα άλλα άγια πρόσωπα της θρησκείας μας», επισημαίνει ο Φώτης Κόντογλου στο βιβλίο του «Εκφρασις» για την απεικόνιση του Ιησού στην ορθόδοξη ελληνική ζωγραφική παράδοση και εικονογραφία. Παντοκράτωρ και Ελεήμων, Βασιλεύς των Βασιλευόντων και Σωτήρ ή «Χριστός Ακρα Ταπείνωση», κυριαρχεί σε όλους τους χώρους της χριστιανικής λατρείας. Ο Χριστός, είτε είναι αυστηρός και απόλυτα συγκεκριμένος, όπως στη βυζαντινή τέχνη, είτε με μεγαλύτερες ελευθερίες στην έκφραση και στην κίνηση, όπως στην Αναγέννηση και στις εποχές που την ακολούθησαν, ρεαλιστικός ή ποιητικός, ανθρώπινος ή σύμβολο - πνεύμα.

Ιησούς: Το πρόσωπο με τα πολλά (ορθόδοξα και μη) πρόσωπα

Στη Δύση, οι δημιουργοί συχνά πήραν μεγαλύτερες ελευθερίες, μεταφέροντας τον Χριστό σε σύγχρονές τους εποχές, φιλοτεχνώντας συχνά έργα τολμηρά. Ο ασυνήθιστος ρεαλισμός της «Σταύρωσης» του Μαζάτσιο (1426), ο ρομαντικός σχεδόν Ιησούς του Μπεάτο Φρα Αντζέλικο (περίπου 1437), η τολμηρή «Παναγία θηλάζουσα» του Ρομπέρτου Καμπίν (1430), τα γοητευτικά έργα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο), Το «Υπερκυβικό Σώμα» του Σαλβαντόρ Νταλί αλλά και εικόνα του Εμμανούλη Τζάνες (17ος αιώνας) είναι κάποια από τα δείγματα έργων τέχνης εμπνευσμένων από τον βίο του Χριστού. Αν ένα από τα θέματα όμως που έχει ιδιαίτερα αγαπηθεί από τους δημιουργούς, είναι ο Μυστικός Δείπνος. Εχει επαναληφθεί όσο λίγα στην ιστορία της Δυτικής Τέχνης, όμως στα χέρια του Ντα Βίντσι απογειώθηκε και έγινε ένα από τα πιο ξακουστά έργα του. Ο Ντα Βίντσι ζωγράφισε τον Μυστικό Δείπνο, μεταξύ 1495 και 1498. Το έργο εξακολουθεί μέχρι σήμερα να απασχολεί τους ιστορικούς της τέχνης, τους μελετητές της χριστιανικής θρησκείας ακόμη και τους... αστρολόγους (που ερμηνεύουν τους δώδεκα αποστόλους με τον ζωδιακό κύκλο) και εσχάτως τους μυστικιστές, λόγω των πολλών μυστικών που φέρεται ότι κρύβει και τα οποία το έκαναν κομβικό σημείο της πλοκής του μπεστ σέλερ «Κώδικας Ντα Βίντσι». Το 1640, ο Ν. Πουσέν έδινε τη δική του εκδοχή σχεδιάζοντας την περιβόητη σκηνή με κάποιους από τους μαθητές να παρακολουθούν το κήρυγμα ξαπλωμένοι και πιο... χαλαροί. Ο Νταλί το 1955 παρουσίασε έναν πιο σουρεαλιστικό Μυστικό Δείπνο με φόντο τη θάλασσα και υπό τη σκιά του εσταυρωμένου.

Ω γλυκύ μου έαρ...
Πρωταγωνιστής και του κινηματογράφου, ιδιαίτερα του χολιγουντιανού, ο Ιησούς σε πολλές εκδοχές πάντα στο πνεύμα του Ιησού ξανθού, αδύνατου, με λεπτά χαρακτηριστικά. Ο πρώτος Χριστός της οθόνης είναι το 1897 ο Φρανκ Ράσελ στη βωβή ταινία «Τhe passion play of Οberammergau». Από εκείνα τα πρώτα χρόνια παραμένει κλασική η αριστουργηματική «Μισαλλοδοξία» του Ντ. Γ. Γκρίφιθ. Όμως, ο αρχετυπικός Ιησούς του Χόλιγουντ είναι ο Τζέφρι Χάντερ στην ταινία «Βασιλέας των Βασιλέων» του Νίκολας Ρέι (1961).

Με μεγάλη επιτυχία υποδύεται τον Ιησού ο Μαξ φον Σίντοφ στην ταινία του Τζορτζ Στίβενς «Η ωραιότερη ιστορία του κόσμου» (1965), ενώ ο Ζυλ Ντασσέν σκηνοθετεί το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» του Νίκου Καζαντζάκη, την πρώτη ταινία που βασίζεται σε βιβλίο του Καζαντζάκη, και την πρώτη που γύρισε ο Ντασσέν με πρωταγωνίστρια τη Μελίνα Μερκούρη αναποδογυρίζοντας την παραδοσιακή (γλυκερή) εικόνα. Ο Μάρτιν Σκορτσέζε το 1989 θα αναστατώσει την εκκλησία με τον δικό του «Τελευταίο Πειρασμό» με τον Γουίλεμ Νταφόε στον ρόλο του Χριστού και τη λογοκρισία παρά πόδας. Ανάλογη αντίδραση, όχι από την εκκλησία αυτή τη φορά αλλά από τους νεοφασίστες δέχεται η αριστουργηματική ταινία του Πιερ Πάολο Παζολίνι «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο», όπου ο Ιησούς (με το πρόσωπο του Ισπανού φοιτητή Ενρίκε Ιρασόκι) έχει σκούρα χαρακτηριστικά και καμία ομοιότητα με το πρόσωπο που εμφανίζεται στις Αγιες Εικόνες.

Μιούζικαλ
Τη δεκαετία του 70 εποχή της ψυχεδέλειας, δύο μιούζικαλ παρουσιάστηκαν την ίδια χρονιά, το 1973. Γνωστότερο παραμένει το «Jesus Christ Superstar» του Νόρμαν Τζούισον, το οποίο προκαλούσε το μένος των φανατικών χριστιανών που κατέλαβαν τις αίθουσες των μηχανικών προβολής. Το «Godspell» ήταν επίσης μια ελεύθερη, μοντέρνα διασκευή των Παθών του Χριστού, τοποθετημένη στη Νέα Υόρκη της εποχής.

Αργότερα την ίδια δεκαετία το κόκκινο φως της λογοκρισίας είδε ακόμη και η σουρεαλιστική κωμωδία των Μόντι Πάιθον «Ενας προφήτης μα... τι προφήτης» (1979) η οποία, με το σκεπτικό ότι προσέβαλλε τον χριστιανισμό, απαγορεύτηκε σε κάποιες χώρες της Σκανδιναβίας!

Με το θέμα του Χριστού καταπιάστηκε και ο Ζαν Λυκ Γκοντάρ με το «Αβε Μαρία» μια εξωφρενική χριστιανική αλληγορία που γυρίστηκε το 1985. Ανάλογη είναι και η ταινία του Μελ Μπρουκς «Η πιο τρελή ιστορία του κόσμου». Το πιο πρόσφατο παράδειγμα ταινίας που δημιούργησε ντόρο προς όφελός της είναι φυσικά «Τα Πάθη του Χριστού» του Μελ Γκίμπσον, ένα ατέλειωτο, εξουθενωτικό λουτρό αίματος.

Τον Κύριον υμνείτε!

Η σχέση της μουσικής ροκ με την εικόνα του Ιησού είναι τις περισσότερες φορές αιρετική. Η Μαντόνα διαρκώς σοκάρει με τον τρόπο που επιλέγει να επικοινωνεί με τα θέματα αυτά, άλλωστε το ίδιο το όνομά της αποτελεί μια πρόκληση.

Το 1989 κυκλοφόρησε το «Like Α Ρrayer» και το ομώνυμο τραγούδι του άλμπουμ ήταν η αιτία για τη σύγκρουσή της με το Βατικανό, αφού η ίδια εμφανίζεται ως Μαγδαληνή να αποπλανά έναν μαύρο Ιησού ερμηνεύοντας το ρεφρέν μπροστά από φλεγόμενους σταυρούς.

Απειλές
Το 2006 ανάλογη κίνησή της έλαβε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις καθώς βρέθηκε να δέχεται απειλές και από την Καθολική Εκκλησία και από την Ορθόδοξη, επειδή χρησιμοποίησε τον σταυρό ως συμβόλο στην περιοδεία της «Confessions Τour», όπου ερμήνευε το «Live To Τell» επάνω στον σταυρό φορώντας ακάνθινο στεφάνι, δείχνοντας παράλληλα στο κοινό προβολές από τα παιδιά που υποφέρουν από πείνα και αρρώστιες στον πλανήτη αλλά και φωτογραφίες του Πάπα και του Μουσολίνι. Τον ρόλο, όμως του Αντίχριστου, έχει σίγουρα κερδίσει ο ροκ περφόρμερ Μπράιαν Γουόρνερ ή, αν θέλετε, Μέριλιν Μάνσον με το άλμπουμ του «Αntichrist Superstar» του 1996 και τέσσερα χρόνια αργότερα πάλι με το εξώφυλλο του άλμπουμ «Ηoly Wood», όπου ο ίδιος εμφανίζεται σε μια αρκετά θρίλερ παραλλαγή του Εσταυρωμένου.


ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση pzante@pegasus.gr
Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

  • Ιησούς: Το πρόσωπο με τα πολλά (ορθόδοξα και μη) πρόσωπα
  • Ιησούς: Το πρόσωπο με τα πολλά (ορθόδοξα και μη) πρόσωπα

SITEMAP

ΔΕΙΤΕ ΣΤΟ HOMME

facebook twitter