ΒΡΙΣΚΕΣΤΕ ΕΔΩ: ΕΙΔΗΣΕΙΣ > ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ > ΒΙΒΛΙΟ
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
"Η" 15/4
ενημερώθηκε
Μεγαλύτερα ΓράμματαΜικρότερα Γράμματα Μέγεθος γραμμάτων
mail to Email Εκτυπώστε το Αρθρο Εκτύπωση


Ο ΠΥΡΗΝΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ

Ερωτας, οίκτος, προδοσία και ενοχή!

Ερωτας, οίκτος, προδοσία και ενοχή!

Του Γιώργου Βαϊλάκη

Ηξερε καλύτερα από τους περισσότερους μυθιστοριογράφους της εποχής του πώς να χτίζει ένα θρίλερ, να ξετυλίγει το μυστήριο και να εντείνει την αγωνία, να δημιουργεί μία διαβρωτική αίσθηση τρόμου ικανή να διαπερνά τον αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Μάλιστα, στις αφηγήσεις του δεν δίσταζε να χρησιμοποιεί μοτίβα και τεχνικές παρμένες από τη λαϊκή λογοτεχνία και τα συνήθη περιπετειώδη μυθιστορήματα. Κάτω, όμως, από την επιφανειακή τους ευκολία, τα μυθιστορήματα του Γκράχαμ Γκρην (1904- 1991) είναι έργα προσεκτικά επεξεργασμένα, με την κάθε γραμμική -συνήθως- αφήγηση να παίρνει τη μορφή ενός λαβυρίνθου, όπως ακριβώς εκείνες οι εικόνες που υπήρχαν στα παλιά περιοδικά και που σε καλούσαν να σχεδιάσεις με μολύβι μια δαιδαλώδη διαδρομή που να οδηγεί στο κέντρο. Σε κάθε περίπτωση, η «τεχνική της άποψης» την οποία χρησιμοποιούσε ο Αγγλος συγγραφέας -επηρεασμένος από τον Χένρι Τζέιμς και τον Τζόζεφ Κόνραντ- ήταν ένας τρόπος να περιγράφει ένα πρόσωπο μέσα από ό,τι το περιβάλλει: έναν διάκοσμο, μια κατοικία, έναν συνομιλητή και φυσικά τις κινήσεις και τις πράξεις. Αυτήν την τεχνική, ο Γκρην την ελέγχει απόλυτα σε όλα του σχεδόν τα μυθιστορήματα -κυρίως εκείνα όπου το θέατρο δράσης μοιάζει να καθορίζει απολύτως την εξέλιξη των πρωταγωνιστών της υπόθεσης.

Και, βέβαια, οι ιστορίες του -κατά κανόνα- είναι θρίλερ, ένας απολογισμός για ειδεχθή εγκλήματα και νοσηρές ίντριγκες, μία σειρά κατασκοπικών και μυστηριωδών κινήσεων και ακόμη, κυνηγητά και αποδράσεις, φόνοι και βίαιοι θάνατοι. Υπάρχους φορές, όμως, που η διάθεση του Γκρην βρίσκει καταφύγιο στη φάρσα -όπως στο κλασικό, πια, «Ο άνθρωπός μας στην Αβάνα» όπου το μελόδραμα και η κωμωδία γίνονται ένα. Ο χώρος και ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι η Κούβα, πριν την κατάληψη της εξουσίας από τον Φιντέλ Κάστρο, με τον ψυχρό πόλεμο να μαίνεται ανηλεής. Εκεί, ένας Βρετανός μικροέμπορος ηλεκτρικών ειδών, στρατολογείται από τις Βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες, για να παρέχει πληροφορίες για τη χώρα που τον φιλοξενεί. Εξαιτίας της απουσίας πραγματικών χρήσιμων πληροφοριών και για να διατηρήσει το παχυλό του εισόδημα, ο μαθητευόμενος κατάσκοπος θα επινοήσει ένα ολόκληρο δίκτυο πρακτόρων και μία πληθώρα ψευδών πληροφοριών. Ωσπου, τα πράγματα περιπλέκονται επικίνδυνα. Σταδιακά, πάντως, τα ηθικά διλήμματα θα κατακλύσουν τα έργα του χαρισματικού συγγραφέα, με τους χαρακτήρες του να πασχίζουν να βρουν μία διέξοδο μέσα σε ένα σφιχτό και εσκεμμένα κλειστοφοβικό χώρο δράσης -όπως συμβαίνει με το φημισμένο μυθιστόρημά του «Ο ήσυχος Αμερικάνος»: Ο Βρετανός δημοσιογράφος Φάουλερ ζει στη Σαϊγκόν, έχει μια όμορφη Βιετναμέζα ερωμένη, περιφέρει τον ευρωπαϊκό σκεπτικισμό του και αφουγκράζεται τη βουή της πόλης. Και τότε εμφανίζεται ένας νεαρός, ευγενικός, ιδεαλιστής και ηθικολόγος Αμερικανός, ο Πάιλ, πράκτορας των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Αν και συνδέεται φιλικά με τον Φάουλερ, του αποσπά την ερωμένη, την οποία σκοπεύει να παντρευτεί για να τη σώσει από την παρακμή. Αλλά αυτός ο καλός, ο ήσυχος Αμερικανός δεν διστάζει να οργανώσει μια τρομοκρατική βομβιστική επίθεση στην καρδιά της Σαϊγκόν με πολλά θύματα, ανάμεσά τους και παιδιά. Είναι η στιγμή που ο Φάουλερ αποφασίζει να εγκαταλείψει την επιθυμητή ουδετερότητά του και να έρθει σε συνεννόηση με τους αντάρτες. Κεντρικό θέμα για τον Γκρην γίνεται -στο εξής- μία κάθε άλλο παρά βολική διαπίστωση: ότι κάποτε η ίδια η ζωή μας αναγκάζει να πάρουμε θέση και να αντιμετωπίσουμε -με οποιοδήποτε κόστος- τις αναπόφευκτες συνέπειες του κακού, της ανευθυνότητας, της αδικίας, της ατιμίας -κάτι που συμβαίνει και στο περίφημο μυθιστόρημά του «Ο τρίτος άνθρωπος».

Η υπόθεση και εδώ μοιάζει σχετικά απλή: ο Ρόλο Μάρτινς, Αμερικανός συγγραφέας φτηνών μυθιστορημάτων, κανονίζει να συναντήσει στη Βιέννη τον Χάρι Λάιμ, έναν παιδικό του φίλο. Οταν, ωστόσο, καταφτάνει στην πόλη, πληροφορείται ότι ο τελευταίος είναι νεκρός. Ο Μάρτινς δεν πιστεύει την επίσημη εκδοχή, σύμφωνα με την οποία υπήρξε θύμα τροχαίου δυστυχήματος, και αποφασίζει να ερευνήσει αυτή την ιστορία. Αρχίζει, λοιπόν, να συναντά φίλους, γείτονες και την ερωμένη του φίλου του, ώσπου ένας από αυτούς θα τον πληροφορήσει ότι εκείνοι που μετέφεραν το πτώμα του Λάιμ από τον χώρο του δυστυχήματος δεν ήταν μόνο δύο -όπως πίστευε η αστυνομία- αλλά τρεις.

Επειτα από αυτό ο Μάρτινς αναζητά αυτόν τον «τρίτο άνθρωπο», για να αντιμετωπίσει τρομακτικά ηθικά διλήμματα με σκηνικό τη μισοκατεστραμμένη Βιέννη του 1948, η οποία μαστιζόταν από τη διαφθορά, το λαθρεμπόριο, την κοινωνική και ηθική κατάπτωση. Οσο για το «Η καρδιά των πραγμάτων» (εκδ. Πόλις) είναι ένα από τα πιο επιδέξια μυθιστορήματα του Γκράχαμ Γκρην. Σε μια βρετανική αποικία, κάπου στις δυτικές ακτές της Αφρικής, με την πνιγηρή αβεβαιότητα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το νοσηρό κλίμα της κοινωνικής μικροπρέπειας να αποτελούν μία μάλλον αναπόδραστη συνθήκη, ο αστυνόμος Χένρι Σκόμπι πασχίζει να διατηρήσει την ηθική του ακεραιότητα. Ο οίκτος και το αίσθημα ευθύνης απέναντι στη Λουίζ, τη σύζυγό του, τον υποχρεώνουν να παραβεί τις αρχές του και να εμπλακεί σε επιλήψιμες δοσοληψίες με τον αινιγματικό Σύριο επιχειρηματία Γιουσέφ. Αλλά είναι ο έρωτάς του για μια νέα γυναίκα, την Ελεν, που θα κάνει τον πιστό καθολικό Σκόμπι να υποκύψει στην αμαρτία.

Λίγοι συγγραφείς καταφέρνουν να αναλύσουν με τόση οξυδέρκεια, και ταυτόχρονα με τέτοια ακρίβεια, ζητήματα όπως ο έρωτας, ο οίκτος, η προδοσία και η ενοχή, τα οποία βρίσκονται στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης. Κάπως έτσι, η ηθική του πρωταγωνιστή θα τεθεί σε δοκιμασία και, σχεδόν μοιραία, θα τον οδηγήσει στη μεγάλη, στην τελική αντιπαράθεση με τον ίδιο τον Θεό...

Παρουσίαση

Η ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ
Ενα κράτος που ήταν συνεχώς σε πόλεμο

Η Bυζαντινή Αυτοκρατορία υπήρξε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αυτοκρατορικά κράτη στην ιστορία. Κατόρθωσε να κυβερνήσει μεγάλο κομμάτι της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολίας επί χίλια εκατό χρόνια. Από το 324, όταν ο Μέγας Κωνσταντίνος εγκαθίδρυσε την πρωτεύουσά του στο Βυζάντιο (που μετονομάστηκε σε Κωνσταντινούπολη), έως το 1453, όταν η πόλη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς, η βυζαντινή επικράτεια αποτέλεσε ένα δυναμικό πεδίο παραγωγής λογοτεχνίας, τέχνης, θεολογίας, δικαίου και παιδείας.

Ο Διονύσης Σταθακόπουλος με την «Μικρή ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας» (εκδ. Πατάκη) αφηγείται μια επιβλητική ιστορία στρατιωτικών κατακτήσεων, συμμαχιών και ανατροπών. Πρόκειται για την ιστορία ενός κράτους που βρισκόταν διαρκώς σε εμπόλεμη κατάσταση, αλλά που δεν ήταν πολεμοχαρές και, όταν μπορούσε, κατέφευγε σε μια εκλεπτυσμένη και πολυσχιδή διπλωματία, για να αντιμετωπίσει τους γείτονες και τους εχθρούς του.

Ο συγγραφέας έρχεται σε ρήξη με τις παραδομένες απόψεις για το Βυζάντιο ως αμετάβλητο, θεοκρατικό κράτος και, χρησιμοποιώντας τα πιο πρόσφατα ερευνητικά πορίσματα, εξερευνά την πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ιστορία του. Παρουσιάζει μια ζωηρή περιγραφή ενός κράτους που αποδείχθηκε διά μέσου των αιώνων εκπληκτικά ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο και που η κληρονομιά του έχει επηρεάσει την ευρωπαϊκή ιστορία πολύ περισσότερο από όσο της αποδίδεται. Είτε πρόκειται για τα ψηφιδωτά της Μονής Δαφνίου και την εντυπωσιακή Αγία Σοφία, τον πολυμαθέστατο και αιρετικό Μιχαήλ Ψελλό ή τους βαθύπλουτους αριστοκράτες του είτε για τη λέξη «βυζαντινισμός» (σχολαστική προσήλωση στον τύπο και στη λεπτομέρεια χωρίς πρακτικούς στόχους), το Βυζάντιο μας καλεί να επανεξετάσουμε την γοητευτική ιστορία του.

ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ...
Το κυνήγι του πλούτου και η αναζήτηση της ευτυχίας

Την άνοιξη του 1909, ο έκπτωτος σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ ο Β' εξορίζεται στη Θεσσαλονίκη και μένει έγκλειστος σε μια εντυπωσιακή έπαυλη. Εκεί, σύμφωνα με το μυθιστόρημα, θα διηγείται για λίγες νύχτες σ' ένα μικρό κορίτσι τη ζωή του. Ενα εντεκάχρονο όμως αγόρι κρυφακούει... Εβδομήντα χρόνια μετά, θα υπάρχει ακόμη μια νύχτα, μάλλον μια ζωή ολόκληρη σε μία μόνο νύχτα. Αλλωστε στον εικοστό αιώνα αργούσε συχνά να ξημερώσει. Το «Λίγες και μία νύχτες» (εκδ. Πατάκη), με άξονα την ερωτική ιστορία που φωλιάζει στην καρδιά της αφήγησης, εξιστορεί μια περιπέτεια για το κυνήγι του πλούτου και την αναζήτηση της ευτυχίας. Το βιβλίο αναπλάθει μια μαγευτική συνοικία έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης, αυτή των Εξοχών, που έσβησε για πάντα. Είναι ακόμη μια γραφή για τα σπίτια, φτωχικά και πλούσια, για το μέσα και το έξω τους, για τους τοίχους και τα έπιπλα όπου υφαίνονται οι ανάσες ζώντων και τεθνεώτων. Πέρα όμως και πάνω απ' όλα είναι ένα βιβλίο για την ανήκεστο βλάβη της ύπαρξης, αυτήν που προκάλεσε ο πιο δημεγέρτης αιώνας, ο εικοστός.

Εκδόσεις

John Locke
«Περί κακοποίησης των λέξεων»
Παπαδόπουλος, σελ. 95

Κείμενα αντλημένα από το «Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση» το magnum opus της μεγάλης αυτής μορφής του Διαφωτισμού που υποστήριξε πως η καταγωγή των ιδεών είναι η εξωτερική εμπειρία (αίσθηση) και η εσωτερική εμπειρία (σκέψη), και ότι η λογική είναι το κλειδί της γνώσης. Τα γραπτά του Λοκ για τη σκέψη, τις ιδέες, την πρόσληψη, την αλήθεια και τη γλώσσα άλλαξαν το πρόσωπο της δυτικής φιλοσοφίας.

Εξετάζοντας τη γλώσσα από φιλοσοφική πλευρά, ο στοχαστής δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαύγεια και την ευκρίνειά της, τονίζοντας ότι μόνον έτσι η γλώσσα μπορεί να γίνει μέσο ουσιαστικής επικοινωνίας και όχι παραπλάνησης ή και χειραγώγησης.

Πάμπλο Νερούδα
«Τα πόδια σου αγγίζω στο σκοτάδι και άλλα ανέκδοτα ποιήματα»
Πατάκη, σελ. 132

Τα ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα που δημοσιεύονται στο βιβλίο αυτό βρέθηκαν κατά τη διάρκεια της εξαντλητικής καταγραφής όλων των υπαρχόντων χειρογράφων και δακτυλογράφων του ποιητή που ξεκίνησε το 2011. Είκοσι ένα εξαιρετικά ποιήματα για τον έρωτα, που δεν έχουν συμπεριληφθεί στα εκδοθέντα έργα και βλέπουν το φως για πρώτη φορά, μια εξαιρετική ευκαιρία για να απολαύσουμε τον Πάμπλο Νερούδα, έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές όλων των εποχών, όπως δεν τον έχουμε ξαναδιαβάσει ποτέ. Τα ποιήματα αυτά συνιστούν το μεγαλύτερο εύρημα στα ισπανικά γράμματα των τελευταίων ετών.

Διονύσης Καψάλης
«Η ταραχή των ανθρώπινων- Δοκίμια»
Αγρα, σελ. 292

Δεκατέσσερα δοκίμια για τις τύχες της έκφρασης απέναντι στην ταραχή των ανθρωπίνων, από το δημοτικό τραγούδι ως τον Καβάφη, τον Μαβίλη, τον Τέλλο Αγρα και τον Ελύτη, από τον Ουίλλιαμ Μπλαίηκ ως την Εμιλυ Ντίκινσον, τον Ουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς, τον Ρόμπερτ Φρόστ και τον Φίλιπ Λάρκιν, από τη στήλη της Αμφαρέτης ως τον Σαίξπηρ και τον Πρίμο Λέβι.

Νέες Εκδόσεις

Wendy Brown
«Η καταστροφή του δήμου - Η λαθραία επανάσταση του νεοφιλελευθερισμού»
Πατάκη, σελ. 419

Ο ορθολογισμός του νεοφιλελευθερισμού, κυρίαρχος σήμερα στον δυτικό κόσμο παντού, στην εργασία, στο κράτος, στην παιδεία, στον πολιτισμό, επαναπροσδιορίζει τα πάντα και τους πάντες κατ’ εικόνα του homo economicus. Όλες οι μορφές συμπεριφοράς εκλαμβάνονται ως οικονομικές, όλοι οι τομείς της ύπαρξης πλαισιώνονται και μετρώνται με οικονομικούς όρους και νούμερα, ακόμη και όταν αυτοί οι τομείς δεν μπορούν να αποτιμηθούν άμεσα σε χρήμα.

Σοφία Πολυχρονοπούλου
«Γράμματα στον Α.»
Πόλις, σελ. 101

Τα «Γράμματα στον Α.» είναι μια ιστορία έρωτα μέσα από ανεπίδοτες επιστολές. Γράφονται όταν η επιστολογράφος βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με το χάος του έρωτα, την παρουσία αλλά και την απουσία εκείνου και του εαυτού της, τα συναισθήματά της, τους άλλους, τον φόβο ότι θα ξεχάσει και θα ξεχαστεί, περιγράφοντας την αγωνία, τις υποσχέσεις, την ελπίδα, την απόγνωση και, τελικά, τη λύτρωση, που είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Έτσι, τα γράμματά της, αυτός ο λόγος της παρουσίας και της απουσίας, γίνονται το οδοιπορικό μιας αγάπης που μένει, το χρονικό ενός ανυπεράσπιστου έρωτα που δεν τελειώνει.

Λόγγος
«Δάφνις & Χλόη»
Μεταίχμιο, σελ. 156

Το μυθιστόρημα «Δάφνης και Χλόη» είναι ένα ποιμενικό ερωτικό μυθιστόρημα. Η ιστορία διαδραματίζεται στη Λέσβο, την πατρίδα του συγγραφέα Λόγγου, ο οποίος με λεπτές πινελιές και φωτεινά χρώματα ζωγραφίζει τα γεγονότα και φωτίζει το περιβάλλον περίτεχνα. Αφηγείται την ιστορία δύο υιοθετημένων παιδιών που αγαπιούνται χωρίς να ξέρουν τι είναι ο έρωτας. Μια ιστορία γεμάτη νοσταλγία για τη χαμένη αθωότητα.


ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Απόκτηση παλαιότερων τευχών, φύλλων & προσφορών chrisoulam@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην έντυπη έκδοση pzante@pegasus.gr
Αποστολή βιογραφικών emavroudi@pegasus.gr Πληροφορίες για διαφήμιση στην ηλεκτρονική έκδοση advertising@pegasusinteractive.gr

ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ

Ζωή ξανά στα ογδόντα

SITEMAP

ΔΕΙΤΕ ΣΤΟ HOMME

facebook twitter