Η πολύμηνη περίοδος στρατιωτικής πίεσης των Ηνωμένων Πολιτειών προς τη Βενεζουέλα κορυφώθηκε στις 3 Ιανουαρίου με τη σύλληψη και μεταφορά του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στις ΗΠΑ. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας, η Ουάσιγκτον επικαλέστηκε διαφορετικά επιχειρήματα, τα οποία μεταβάλλονταν ανάλογα με τη συγκυρία.
Οι επίσημες αιτιολογίες της Ουάσιγκτον
Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και την ανακοίνωση πρόθεσης ποινικής δίωξής του στις Ηνωμένες Πολιτείες, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι ο Βενεζουελανός πρόεδρος εμπλέκεται άμεσα στη διακίνηση ναρκωτικών. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε το ενδιαφέρον του για τους τεράστιους ενεργειακούς πόρους της χώρας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η απομάκρυνση του Μαδούρο εξυπηρετεί ευρύτερα στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα.
«Ναρκο-κράτος» και απειλή για την εθνική ασφάλεια
Σύμφωνα με το αφήγημα της αμερικανικής κυβέρνησης, η Βενεζουέλα λειτουργεί ως «ναρκο-κράτος», επιτρέποντας στα καρτέλ να διακινούν φαιντανύλη και κοκαΐνη. Ο ίδιος ο Μαδούρο έχει κατηγορηθεί ότι εποπτεύει το εμπόριο ναρκωτικών από τα ανώτατα επίπεδα εξουσίας — κατηγορίες που αποτέλεσαν τη βάση κατηγορητηρίου ήδη από το 2020, κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν τον Μαδούρο «μη νόμιμο» ηγέτη και απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Στρατιωτική κλιμάκωση και επιχείρηση υψηλής έντασης
Τους τελευταίους μήνες, το αφήγημα αυτό συνοδεύτηκε από πρωτοφανή στρατιωτική κινητοποίηση: συγκέντρωση πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και στρατευμάτων κοντά στη Βενεζουέλα, πλήγματα σε πλοία που φέρονται να συνδέονται με καρτέλ, μυστικές επιχειρήσεις σε εγκαταστάσεις διακίνησης ναρκωτικών και αποκλεισμό δεξαμενόπλοιων υπό κυρώσεις. Η κλιμάκωση κατέληξε στις πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές και στη σύλληψη του Μαδούρο και της συζύγου του.
Το επιχείρημα των κυρώσεων και των εσόδων
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις, ο αποκλεισμός και οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας περιόρισαν τα έσοδα που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, χρηματοδοτούν δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών.
Φαιντανύλη και κοκαΐνη: τι δείχνουν τα στοιχεία
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ ότι κάθε πλοίο που αναχωρεί από τη Βενεζουέλα μεταφέρει τεράστιες ποσότητες ναρκωτικών, τα επίσημα στοιχεία των αμερικανικών αρχών δείχνουν ότι η χώρα παίζει ελάχιστο ρόλο στη διακίνηση φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ. Το συνθετικό οπιοειδές παράγεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο Μεξικό από καρτέλ όπως το Σιναλόα και το Jalisco Nueva Generación, με πρόδρομες ουσίες που εισάγονται από την Κίνα.
Όσον αφορά την κοκαΐνη, η Βενεζουέλα λειτουργεί κυρίως ως χώρα διέλευσης για φορτία που προέρχονται από την Κολομβία, τη Βολιβία και το Περού. Ωστόσο, μόνο μικρό μέρος αυτών καταλήγει στις ΗΠΑ, με τη συντριπτική πλειονότητα να εισέρχεται μέσω Μεξικού.
Γιατί το πετρέλαιο βρίσκεται στο επίκεντρο
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως. Οι βάσεις της πετρελαϊκής της βιομηχανίας τέθηκαν πριν από έναν αιώνα από αμερικανικές εταιρείες, ενώ η εθνικοποίηση του κλάδου τη δεκαετία του 1970 και οι νέες κρατικοποιήσεις επί Ούγκο Τσάβες το 2007 προκάλεσαν σοβαρές ρήξεις με αμερικανικούς κολοσσούς όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips.
Η Chevron παραμένει σήμερα η μοναδική αμερικανική εταιρεία με περιορισμένη παρουσία στη χώρα, μέσω κοινοπραξιών με την κρατική PDVSA.
«Μας έκλεψαν το πετρέλαιο»
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν χαρακτηρίσει τις εθνικοποιήσεις της Βενεζουέλας ως ιστορική αδικία εις βάρος των ΗΠΑ. Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε μετά την επιχείρηση ότι «η Βενεζουέλα πήρε το πετρέλαιό μας» και ότι η Ουάσιγκτον «έκανε κάτι γι’ αυτό».
Μετανάστευση και εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ
Η ανατροπή του Μαδούρο εξυπηρετεί και την εσωτερική πολιτική ατζέντα της κυβέρνησης Τραμπ. Περίπου 700.000 Βενεζουελάνοι μετανάστες στις ΗΠΑ έχουν λάβει καθεστώς προστασίας, το οποίο η σημερινή κυβέρνηση επιδιώκει να ανακαλέσει. Ενδεχόμενη βελτίωση των συνθηκών στη Βενεζουέλα θα διευκόλυνε την επιστροφή τους, μειώνοντας πολιτικό και νομικό κόστος.
Πλήγμα και για την Κούβα
Τέλος, η απομάκρυνση του Μαδούρο εντάσσεται και στη στρατηγική αποδυνάμωσης της Κούβας. Η Βενεζουέλα είχε στηρίξει την κουβανική οικονομία με φθηνό πετρέλαιο, κάτι που πλέον τίθεται υπό αμφισβήτηση. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, «αν ήμουν στην Αβάνα, θα ανησυχούσα».
Με πληροφορίες από Bloomberg
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
