Το Ιράν στέλνει διπλό μήνυμα αποκλιμάκωσης αλλά και αποτροπής, την ώρα που αντιμετωπίζει τη βαθύτερη εσωτερική κρίση των τελευταίων ετών και η Ουάσινγκτον δεν αποκλείει στρατιωτικές επιλογές.
Μιλώντας τη Δευτέρα σε ξένους διπλωμάτες στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν επιδιώκει τον πόλεμο, αλλά είναι πλήρως προετοιμασμένη για αυτόν», προειδοποιώντας τους αντιπάλους του Ιράν να μην προχωρήσουν σε «λανθασμένους υπολογισμούς».
«Είμαστε επίσης έτοιμοι για διαπραγματεύσεις, υπό τον όρο ότι θα είναι δίκαιες, με ίσα δικαιώματα και βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι το Ιράν είναι σήμερα «πιο προετοιμασμένο» απ’ ό,τι κατά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο, όταν πάνω από 1.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια στιγμή που το καθεστώς δέχεται πρωτοφανή πίεση στο εσωτερικό, καθώς ένα κύμα μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων συνεχίζει να εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη χώρα.
Το «χτύπημα» στο νόμισμα η αφορμή της εξέγερσης
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στην Τεχεράνη στις 28 Δεκεμβρίου, μετά την απότομη πτώση του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ. Ωστόσο, μέσα σε λίγες ημέρες εξελίχθηκαν σε πανεθνική εξέγερση με σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά, καθώς η οικονομική οργή συνδέθηκε με τη δυσαρέσκεια για τους κοινωνικούς περιορισμούς και την πολιτική καταστολή.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω όταν η κυβέρνηση κατήργησε την επιδοτούμενη ισοτιμία για τις εισαγωγές, προκαλώντας άμεση άνοδο στις τιμές βασικών αγαθών. Την ίδια στιγμή, οι δυτικές κυρώσεις έχουν φέρει την ιρανική οικονομία σε ασφυξία, αποκόπτοντας τη χώρα από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ωθώντας εκατομμύρια πολίτες σε φτώχεια.
Εκατοντάδες νεκροί και χιλιάδες συλλήψεις
«Το ανθρώπινο κόστος της καταστολής εμφανίζεται ήδη ιδιαίτερα βαρύ. Σύμφωνα με τη Human Rights Activists News Agency, από την έναρξη των διαδηλώσεων έχουν χάσει τη ζωή τους τουλάχιστον 538 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 490 φέρονται να ήταν διαδηλωτές, ενώ πάνω από 10.600 άτομα έχουν συλληφθεί.
Η οργάνωση Iran Human Rights, με έδρα τη Νορβηγία, κάνει λόγο για τουλάχιστον 192 νεκρούς διαδηλωτές, προειδοποιώντας ωστόσο ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι σημαντικά υψηλότερος, καθώς πολλές περιοχές της χώρας παραμένουν αποκομμένες από την επικοινωνία και η ανεξάρτητη επαλήθευση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Οι απώλειες, που περιλαμβάνουν τόσο διαδηλωτές όσο και υποστηρικτές της κυβέρνησης, καταδεικνύουν την ένταση και τη βία της σύγκρουσης.
Ο Τραμπ απειλεί
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει «πολύ ισχυρή» στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, εάν συνεχιστεί η καταστολή. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ιρανική ηγεσία έχει επικοινωνήσει μαζί του, προτείνοντας απευθείας διαπραγματεύσεις.
«Ένα ραντεβού ετοιμάζεται… θέλουν να διαπραγματευτούν», είπε, προσθέτοντας όμως ότι «ίσως χρειαστεί να δράσουμε πριν γίνει αυτή η συνάντηση».
Φόβοι αποσταθεροποίησης
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την κλιμάκωση. Η Κίνα δήλωσε ότι αντιτίθεται στη χρήση ή την απειλή χρήσης βίας και κάλεσε το Ιράν να διατηρήσει την εθνική σταθερότητα, τονίζοντας ότι η κυριαρχία όλων των κρατών πρέπει να προστατεύεται βάσει του διεθνούς δικαίου.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε την αιματηρή καταστολή «ένδειξη αδυναμίας» του καθεστώτος, υπογραμμίζοντας ότι «η βία δεν είναι έκφραση ισχύος, αλλά φόβου».
Μπλακ άουτ στο διαδίκτυο
Την ίδια στιγμή, το ιρανικό καθεστώς επιχειρεί να ελέγξει την εικόνα επιβάλλοντας πλήρη διακοπή του διαδικτύου για περισσότερες από 84 ώρες, σύμφωνα με το NetBlocks. Η κυβέρνηση περιορίζει έτσι τη μετάδοση εικόνων και πληροφοριών από το εσωτερικό της χώρας, δυσχεραίνοντας τη διεθνή παρακολούθηση των γεγονότων.
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η σύνδεση θα αποκατασταθεί «σύντομα», χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
«Υπό έλεγχο» – ή υπό αμφισβήτηση
Παρά το μέγεθος και την ένταση των διαδηλώσεων, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η κατάσταση έχει τεθεί «υπό πλήρη έλεγχο», κατηγορώντας «ξένους υποκινητές» ότι κλιμακώνουν τη βία και προειδοποιώντας ότι οι υπεύθυνοι «θα εντοπιστούν και θα τιμωρηθούν».
Ωστόσο, με τις επικοινωνίες κομμένες και τις συλλήψεις να συνεχίζονται, η πραγματική εικόνα στο εσωτερικό της χώρας παραμένει ασαφής- την ώρα που το Ιράν βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα σε μια εσωτερική εξέγερση και την απειλή από το επιτελείο του Τραμπ.