Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε την Τετάρτη να ζητήσει από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αξιολογήσει κατά πόσον η πολυσυζητημένη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και της Mercosur συνάδει με τις Συνθήκες της Ένωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για σημαντική καθυστέρηση στην κύρωσή της.
Με οριακή πλειοψηφία μόλις 10 ψήφων, η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο ενέκρινε ψήφισμα για την υποβολή αιτήματος γνωμοδότησης από το ανώτατο δικαστικό όργανο της ΕΕ. Συγκεκριμένα, 334 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 324 κατά, ενώ 11 δήλωσαν αποχή, σε μια ψηφοφορία που προκάλεσε χειροκροτήματα και επευφημίες από τους υποστηρικτές της παραπομπής.
Η απόφαση αυτή ενδέχεται να παγώσει τη συμφωνία για έως και δύο χρόνια, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν θα μπορεί να ψηφίσει επί του τελικού κειμένου πριν το Δικαστήριο εκδώσει τη γνωμοδότησή του - διαδικασία που συνήθως διαρκεί από 18 έως 24 μήνες.
Το αίτημα κατατέθηκε από διακομματική ομάδα ευρωβουλευτών των Πρασίνων και της Αριστεράς, ενώ στηρίχθηκε από τους Σοσιαλιστές και το Renew, αποτυπώνοντας τις βαθιές πολιτικές και κοινωνικές διαιρέσεις που προκαλεί η συμφωνία.
Αναμονή για τη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου
Παρότι η τελική ψήφος αναστέλλεται, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει την τεχνική και πολιτική εξέταση των κειμένων της συμφωνίας, εν αναμονή της γνωμοδότησης του Δικαστηρίου της ΕΕ, η οποία θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση έγκρισης ή απόρριψης.
Σύμφωνα με το Politico, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας συνιστά σοβαρή πολιτική ήττα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη που στηρίζουν τη συμφωνία, τα οποία επιδιώκουν την εμβάθυνση των οικονομικών σχέσεων με τις χώρες της Mercosur - Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας τη θεωρούν βασικό εργαλείο για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, ιδίως σε μια περίοδο αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Όσο περισσότερους εμπορικούς εταίρους έχουμε παγκοσμίως, τόσο πιο ανεξάρτητοι είμαστε. Και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε τώρα», δήλωσε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απευθύνοντας ύστατη έκκληση προς τους ευρωβουλευτές πριν την ψηφοφορία.
Η πολύχρονη διαδρομή της συμφωνίας ΕΕ – Mercosur
Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur αποτελεί μία από τις μακροβιότερες και πιο αμφιλεγόμενες εμπορικές διαπραγματεύσεις της Ένωσης. Οι συνομιλίες ξεκίνησαν το 1999 και, έπειτα από περισσότερα από 25 χρόνια, το κείμενο εγκρίθηκε στις 9 Ιανουαρίου από το Συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων της ΕΕ.
Το στάδιο της υπογραφής ακολούθησε την έκδοση δύο αποφάσεων του Συμβουλίου, με τις οποίες εξουσιοδοτήθηκε τόσο η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ – Mercosur (EMPA) όσο και η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA) μεταξύ των δύο πλευρών.
Η επίσημη υπογραφή πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 17 Ιανουαρίου στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, επισφραγίζοντας μια συμφωνία που χαρακτηρίζεται από τους υποστηρικτές της ως ιστορική, αλλά από τους επικριτές της ως επικίνδυνη για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα.
Αγροτικές κινητοποιήσεις και ένταση στο Στρασβούργο
Την ίδια ώρα, χιλιάδες αγρότες από διάφορες χώρες της ΕΕ βρέθηκαν από την Τρίτη έξω από την έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, διαμαρτυρόμενοι για τις επιπτώσεις της συμφωνίας.
Γάλλοι, Ιταλοί, Βέλγοι και Πολωνοί αγρότες συγκεντρώθηκαν γύρω στο μεσημέρι, με αρκετούς να καταφθάνουν με τρακτέρ. Σύμφωνα με τις αστυνομικές εκτιμήσεις, οι διαδηλωτές έφτασαν τους 5.500.
Το απόγευμα η ένταση κλιμακώθηκε, με εκτόξευση μπουκαλιών και φρούτων προς τις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες απάντησαν με χρήση δακρυγόνων.
Κερδισμένοι και χαμένοι της συμφωνίας
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει την ενίσχυση των ευρωπαϊκών εξαγωγών σε τομείς όπως τα οχήματα, τα μηχανήματα, τα κρασιά και τα οινοπνευματώδη ποτά, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει την είσοδο στη ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων όπως βόειο κρέας, ζάχαρη, ρύζι, μέλι και σόγια από τη Νότια Αμερική.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για το άνοιγμα νέων αγορών, την αντιστάθμιση των απωλειών από τους αμερικανικούς δασμούς και τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από την Κίνα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Στον αντίποδα, με αιχμή τη Γαλλία —τον μεγαλύτερο αγροτικό παραγωγό της Ένωσης— οι επικριτές προειδοποιούν ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε μαζικές εισαγωγές φθηνών αγροτικών προϊόντων, υπονομεύοντας την ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή.
Γιατί αντιδρούν οι αγρότες
Οι αγρότες κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό, επισημαίνοντας ότι στις χώρες της Mercosur ισχύουν διαφορετικά και συχνά χαλαρότερα πρότυπα ασφάλειας, περιβαλλοντικής προστασίας και καλής διαβίωσης των ζώων.
Όπως τονίζουν, σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπεται η χρήση φυτοφαρμάκων, ζιζανιοκτόνων και αυξητικών παραγόντων που είναι απαγορευμένοι στην ΕΕ, ενώ η επιβολή των κανόνων είναι λιγότερο αυστηρή. Αν και η ΕΕ ελέγχει τα υπολείμματα στα εισαγόμενα τρόφιμα, η αποτελεσματικότητα των ελέγχων παραμένει βασικό σημείο κριτικής από αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Για τους ίδιους, η συμφωνία συνιστά «ιστορικό λάθος» και απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών αβεβαιοτήτων.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
