Προς προσωρινή αποκλιμάκωση μοιάζει να οδεύει η αντιπαράθεση Ευρώπης – ΗΠΑ, μετά τη στροφή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απέσυρε τις απειλές για επιβολή δασμών και απέκλεισε ρητά το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής βίας σε σχέση με τη Γροιλανδία. Παρά την εκτόνωση, οι δηλώσεις του περί «πλήρους και μόνιμης πρόσβασης» των Ηνωμένων Πολιτειών στο νησί, στο πλαίσιο συμφωνίας με το ΝΑΤΟ, αφήνουν ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για το εύρος και το περιεχόμενο των δεσμεύσεων, διατηρώντας το κλίμα αβεβαιότητας στις διατλαντικές σχέσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έχει εξασφαλίσει ολική και διαρκή πρόσβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία μέσω συμφωνίας-πλαισίου με το ΝΑΤΟ, ενώ ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, επισήμανε ότι οι σύμμαχοι θα πρέπει να ενισχύσουν τη δέσμευσή τους για την ασφάλεια στην Αρκτική, ώστε να αποτραπούν απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα.
Παρά ταύτα, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν αδιευκρίνιστες, με τη Δανία να ξεκαθαρίζει ότι το ζήτημα της κυριαρχίας της Γροιλανδίας δεν τίθεται προς διαπραγμάτευση.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, χαιρέτισε τις πιο μετριοπαθείς τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, σημείωσε, ωστόσο, ότι παραμένει στο σκοτάδι ως προς το περιεχόμενο της συμφωνίας. Όπως δήλωσε, η χώρα του είναι έτοιμη να συζητήσει και να διαπραγματευτεί μια καλύτερη συνεργασία, αλλά η κυριαρχία αποτελεί αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή.
«Δεν μπορούμε να υπερβούμε τις κόκκινες γραμμές. Πρέπει να σεβαστούμε την εδαφική μας ακεραιότητα, το διεθνές δίκαιο και την κυριαρχία», τόνισε, απαντώντας σε αναφορές ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει τον έλεγχο περιοχών γύρω από αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο νησί.
Αγορές: Ανάσα ανακούφισης, αλλά εύθραυστη εμπιστοσύνη
Η αλλαγή στάσης του Λευκού Οίκου προκάλεσε ανάκαμψη στις ευρωπαϊκές αγορές, ωστόσο ταυτόχρονα αναζωπύρωσε τα ερωτήματα για το μέγεθος της ζημιάς που έχει ήδη υποστεί η εμπιστοσύνη στις διατλαντικές σχέσεις και στο επιχειρηματικό κλίμα.
Σε συνέντευξή του από το Νταβός, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ο Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. «Ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη πρόσβαση. Δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός, δεν υπάρχει λήξη», ανέφερε.
Ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι πλέον εναπόκειται στους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές του ΝΑΤΟ να καθορίσουν τις επιπλέον απαιτήσεις ασφάλειας στην Αρκτική, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι σχετικές αποφάσεις μπορούν να ληφθούν έως το 2026 ή ακόμη και νωρίτερα.
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, ξεκαθάρισε ότι δεν έχουν διεξαχθεί διαπραγματεύσεις με το ΝΑΤΟ για την κυριαρχία της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος του δανικού βασιλείου. Χαρακτήρισε την κατάσταση «δύσκολη και σοβαρή», σημειώνοντας, ωστόσο, ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, καθώς πλέον μπορεί να υπάρξει διάλογος για την προώθηση της κοινής ασφάλειας στην Αρκτική.
Μιλώντας αργότερα στις Βρυξέλλες, ενόψει έκτακτης συνόδου κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Φρεντέρικσεν κάλεσε σε μόνιμη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, συμπεριλαμβανομένων περιοχών γύρω από τη Γροιλανδία.
Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι σύμμαχοι θα καταφέρουν να καταρτίσουν ένα συνεκτικό σχέδιο ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική έως τη σύνοδο του ΝΑΤΟ που έχει προγραμματιστεί για τον Ιούλιο στην Άγκυρα.
Διατλαντικές σχέσεις υπό επανεξέταση
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανεξετάζουν συνολικά τις σχέσεις τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η υπόθεση της Γροιλανδίας έχει κλονίσει σοβαρά την εμπιστοσύνη στη διατλαντική συνεργασία. Πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στο ενδεχόμενο μιας νέας μεταστροφής της αμερικανικής στάσης.
Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία του 1951 μεταξύ Ουάσιγκτον και Κοπεγχάγης καθιέρωσε το δικαίωμα των ΗΠΑ να κατασκευάζουν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία και να κινούνται ελεύθερα στο έδαφός της, υπό την προϋπόθεση ενημέρωσης των δανικών και γροιλανδικών αρχών. Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τη βάση Πίτουφικ στη βόρεια Γροιλανδία.
Όπως σημείωσε ο Μαρκ Γιάκομπσεν, αναπληρωτής καθηγητής στο Βασιλικό Δανικό Κολέγιο Άμυνας, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 βάσεις στο νησί, με πολύ εντονότερη δραστηριότητα από τη σημερινή. Κατά τον ίδιο, είναι πιθανό να υπάρξουν συγκεκριμένες συζητήσεις για την αντιπυραυλική ασπίδα «Χρυσός Θόλος», καθώς και για τον αποκλεισμό ρωσικής και κινεζικής παρουσίας στην περιοχή.
Σύγχυση και ανησυχία στους κατοίκους
Στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, πολλοί κάτοικοι εμφανίζονται προβληματισμένοι. «Όλα αυτά είναι πολύ μπερδεμένα», ανέφερε χαρακτηριστικά συνταξιούχος κάτοικος της πόλης, σημειώνοντας ότι η εναλλαγή εντάσεων και αποκλιμάκωσης καθιστά δύσκολο να οικοδομηθεί σταθερότητα σε ένα τόσο ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Με πληροφορίες από Reuters
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
