Να ανεβάσει άμεσα ρυθμούς προκειμένου να καλύψει το χαμένο έδαφος της προηγούμενης δεκαετίας καλείται η Ευρώπη, αν δεν θέλει να υποσκελιστεί σε ήσσονος σημασίας διεθνή παράγοντα από την αυξανόμενη επιθετικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών και τον εντεινόμενο οικονομικό και βιομηχανικό δυναμισμό της Κίνας. Αυτό υπογραμμίζει σε ανάλυσή της η ING, επισημαίνοντας ότι η εικόνα ομαλότητας που φαίνεται να επικρατεί στην Ευρωζώνη μπορεί να αποδειχθεί παραπλανητική και να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σε έναν επικίνδυνο εφησυχασμό, την ώρα που σε παγκόσμιο επίπεδο συντελούνται βαθιές και ταχύτατες ανακατατάξεις.
Μια καθησυχαστικά «βαρετή» εικόνα
Σε πρώτη ανάγνωση, τονίζει η ING, η εικόνα της ευρωπαϊκής οικονομίας το 2026 μοιάζει καθησυχαστικά βαρετή. Μετά από χρόνια αλλεπάλληλων κρίσεων, αυτή η προβλεψιμότητα εκλαμβάνεται σχεδόν ως επίτευγμα. Ο πληθωρισμός που βρίσκεται κοντά στον στόχο του 2%, η ανάπτυξη που κινείται γύρω από το δυνητικό επίπεδο της οικονομίας - δηλαδή ρυθμοί μεγέθυνσης που συμβαδίζουν με τις πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες χωρίς να δημιουργούν ανισορροπίες - και η ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ χωρίς σοβαρές παρενέργειες συνθέτουν ένα σκηνικό σταθερότητας που, εκ πρώτης όψεως, δικαιολογεί αισιοδοξία.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ING, αυτή η φαινομενικά ήρεμη εικόνα θυμίζει περισσότερο έναν «ευγενικό χορό τσαγιού», τη στιγμή που ο υπόλοιπος κόσμος κινείται ήδη σε πολύ πιο σκληρούς, ταχείς και εκκωφαντικούς ρυθμούς. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι η ίδια η σταθερότητα, αλλά το γεγονός ότι συνοδεύεται από έλλειψη αίσθησης επείγοντος, σε ένα διεθνές περιβάλλον που μεταβάλλεται με ολοένα και μεγαλύτερη ταχύτητα.
Οικονομίες χωρίς εκπλήξεις
Η επισκόπηση των επιμέρους οικονομιών της Ευρωζώνης δεν προσφέρει λόγους για ενθουσιασμό, ούτε όμως και για πανικό και εγρήγορση - εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον: Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να ωφελούνται από τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και από τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, ακόμη κι αν η αναπτυξιακή δυναμική αρχίσει σταδιακά να εξασθενεί. Η Γαλλία αναμένεται να επωμιστεί το κόστος της παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας, χωρίς ωστόσο να διολισθήσει σε κατάσταση στασιμότητας, ενώ η Γερμανία, το «προβληματικό παιδί» της Ευρώπης κατά τα τελευταία έτη, προβλέπεται να επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς μεγέθυνσης, υπό την κρίσιμη προϋπόθεση ότι το ανακοινωμένο δημοσιονομικό πακέτο στήριξης θα υλοποιηθεί στην πράξη.
Οταν η σταθερότητα γίνεται παγίδα
Η ηπιότητα μπορεί πράγματι να αποτελεί αρετή, όταν αντανακλά πραγματική ισχύ και στέρεα θεμέλια. Η Ιαπωνία της δεκαετίας του 1980 και οι Ηνωμένες Πολιτείες της δεκαετίας του 1990 υπήρξαν «βαρετές» ακριβώς επειδή είχαν κατακτήσει το δικαίωμα να είναι. Το πρόβλημα της Ευρώπης σήμερα όμως, όπως επισημαίνει η ING, είναι ότι συγχέει ένα απλό νανούρισμα με μια συμφωνία πλήρους ορχήστρας, αποδίδοντας στη φαινομενική ηρεμία βαρύτητα που δεν της αναλογεί.
Η Ευρώπη κατόρθωσε να επιτύχει μακροοικονομική σταθερότητα ακριβώς τη στιγμή που οι συνθήκες απαιτούσαν μακροοικονομική εγρήγορση. Ο πληθωρισμός έχει τεθεί υπό έλεγχο, την ώρα που το παγκόσμιο ανταγωνιστικό περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο επιθετικό και απαιτητικό. Παράλληλα, η ΕΚΤ έχει φτάσει στο λεγόμενο «καλό σημείο» της νομισματικής της πολιτικής, τη στιγμή που το γεωπολιτικό έδαφος μετακινείται επικίνδυνα κάτω από τα πόδια της Ευρώπης.
Τρεις παράγοντες ανησυχίας
Σύμφωνα με την ανάλυση της ING, τρεις ενοχλητικοί παράγοντες επιμένουν να διαψεύδουν κάθε αφήγημα εφησυχασμού:
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιλέξει να επιδείξουν την οικονομική και στρατιωτική τους ισχύ χωρίς ιδιαίτερη μέριμνα για το κόστος ή τις παρενέργειες.
- Η Κίνα, από την πλευρά της, δεν περιορίζεται στο να κατακλύζει τις διεθνείς αγορές με επιδοτούμενη υπερπαραγωγή που οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές αδυνατούν να ανταγωνιστούν, αλλά έχει αναδειχθεί σε συστημικό αντίπαλο για το σύνολο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.
- Και η ίδια η Ευρώπη, τέλος, εξακολουθεί να αποδεικνύεται ικανή στη διαχείριση αιφνίδιων και βραχυπρόθεσμων κρίσεων, αλλά παραμένει δυσκίνητη και διστακτική όταν καλείται να λάβει δύσκολες, στρατηγικές αποφάσεις σε περιόδους σχετικής ομαλότητας.
Η χαμένη δεκαετία και το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Μέσα από έναν συνδυασμό εφησυχασμού, αφέλειας και έλλειψης στρατηγικής διορατικότητας, τονίζει η ING, η Ευρώπη σπατάλησε πολύτιμο χρόνο που θα μπορούσε να είχε αξιοποιηθεί για την ενίσχυση της στρατηγικής της αυτονομίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και της εσωτερικής παραγωγικής της βάσης. Παρά τα συνθήματα και τις επαναλαμβανόμενες διακηρύξεις, η αναγκαία πολιτική βούληση και η αποφασιστική δράση αποδείχθηκαν συχνά ανεπαρκείς ή απούσες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το αμέσως επόμενο διάστημα εκτιμάται πως θα αποδειχθεί καθοριστικό για το μέλλον της Ευρώπης: Αν δεν αλλάξει άμεσα ρυθμό και δεν κινηθεί με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, ελλοχεύει ο κίνδυνος να παρασυρθεί από τις διεθνείς εξελίξεις αντί να τις διαμορφώσει.
Γιατί ένα είναι βέβαιο: ο θόρυβος του παγκόσμιου ανταγωνισμού θα ενταθεί περαιτέρω και, εάν η Ευρώπη επιμείνει στον ήπιο και ευγενικό της χορό, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο η «γλυκιά» οικονομική της μουσική να χαθεί οριστικά μέσα στον παγκόσμιο θόρυβο, καταλήγει η ING.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
