Η έγκριση του ελληνικού Σχεδίου Δράσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σηματοδοτεί την έναρξη της εφαρμογής ενός αναθεωρημένου πλαισίου για τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων, επιτρέποντας την άμεση καταβολή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης του 2025, που ανέρχεται στο 70%. Παράλληλα, ενεργοποιούνται πληρωμές από τους δύο Πυλώνες της ΚΑΠ, καθώς και ενισχύσεις μικρότερων προγραμμάτων που είχαν καθυστερήσει λόγω λειτουργικών προβλημάτων στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Με το νέο πλαίσιο, προβλέπεται η λειτουργία ενός πιο τυποποιημένου, διαφανούς και πλήρως εναρμονισμένου συστήματος ελέγχων, με στόχο την αποφυγή αβεβαιοτήτων και καθυστερήσεων στις διαδικασίες. Επιπλέον, η κατανομή των ενισχύσεων βασίζεται σε τεκμηριωμένα στοιχεία, περιορίζοντας το ενδεχόμενο ανακριβών δηλώσεων ή αποκλίσεων.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, διασφαλίζεται η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων κοινοτικών πόρων. Σε περίπτωση διαφορών κατά την πρώτη κατανομή της βασικής ενίσχυσης, προβλέπεται δεύτερη κατανομή μέσω της βασικής ενίσχυσης, των συνδεδεμένων ενισχύσεων ή των οικολογικών σχημάτων, ώστε να ολοκληρωθεί η διάθεση των πόρων που αναλογούν στη χώρα.
Το νέο Σχέδιο Δράσης συνδέεται με τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και καθορίζει τις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές που θα ισχύσουν από το 2026. Για το 2025 εφαρμόζεται ένα υβριδικό σύστημα, το οποίο λειτουργεί ως «γέφυρα» προς το πλήρως ψηφιακό μοντέλο.
Α) Το υβριδικό μεταβατικό σύστημα πληρωμών και ελέγχων για το 2025
Υποχρεωτική δήλωση ΑΤΑΚ – Αντιμετώπιση καταπατήσεων και εικονικών μισθωτηρίων
Στο μεταβατικό σύστημα πληρωμών για το 2025 προβλέπονται τα εξής:
- Για τον υπολογισμό των αγροτικών εκτάσεων και την αντιμετώπιση φαινομένων εικονικών μισθωτηρίων και καταπατήσεων, καθίσταται από φέτος υποχρεωτική η δήλωση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) για όλα τα αγροτεμάχια. Σε ειδικές περιπτώσεις – κυρίως μικρά αγροτεμάχια έως 20 στρέμματα με πολυϊδιοκτησία – γίνεται δεκτό το ΚΑΕΚ.
Για αγροτεμάχια και κοπτολίβαδα στα οποία έχουν προκύψει ευρήματα από ελέγχους (π.χ. αναντιστοιχίες με δορυφορικές εικόνες), ιδιαίτερα σε Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, οι παραγωγοί θα κληθούν – μέσω του AGRI SNAP και της διαδικασίας ενστάσεων – να διορθώσουν τις αναντιστοιχίες. Μετά την αξιολόγηση, θα πληρωθούν μόνο τα αγροτεμάχια που θα κριθούν επιλέξιμα.
Στις περιπτώσεις όπου έχουν δηλωθεί λανθασμένα ΚΑΕΚ, με αποτέλεσμα να μηδενιστούν τα αγροτεμάχια και να εξαιρεθούν από την προκαταβολή, θα δοθεί δυνατότητα διόρθωσης μέσω ενστάσεων, ώστε να πληρωθούν όσα κριθούν επιλέξιμα.
- Ο υπολογισμός του ζωικού κεφαλαίου γίνεται βάσει αντικειμενικών στοιχείων: τιμολόγια πώλησης γάλακτος και κρέατος, καθώς και αγορών ζωοτροφών. Τα δεδομένα αντλούνται από τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, το MYDATA ή τις δηλώσεις Ε3, ελέγχοντας όλες τις συναλλαγές του παραγωγού. Έτσι αποδίδεται πρακτικό περιεχόμενο στον όρο «ενεργός γεωργός».
Για αντικειμενικότητα εφαρμόζεται ειδική μεθοδολογία, με βάση:
- την ελάχιστη αναλογία παραγωγής γάλακτος ανά ζώο (100 κιλά ανά επιλέξιμη προβατίνα ή αίγα),
- τα επίσημα στοιχεία σφαγών.
Όπου υπάρχουν πολλαπλά στοιχεία, λαμβάνεται υπόψη ο υπολογισμός που αποδίδει τον μεγαλύτερο και τεκμηριωμένο αριθμό ζώων.
- Για τους βοσκότοπους, έχει αναθεωρηθεί η διαδικασία κατανομής επιλέξιμης γης μέσω της «τεχνικής λύσης». Η έκταση πλέον προσδιορίζεται από την πραγματική παραγωγική δραστηριότητα των κτηνοτρόφων.
Στην πράξη σημαίνει ότι δεν μπορεί κάποιος να ενεργοποιεί δικαιώματα σε βοσκότοπους εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μαντρί του.
Οι δημόσιοι βοσκότοποι κατανέμονται στον νομό της κτηνοτροφικής εγκατάστασης ή σε όμορο νομό.
Για ιδιωτικούς βοσκότοπους, η ενίσχυση δίνεται μόνο για τη διατήρηση του βοσκότοπου, με ελάχιστη βοσκοφόρτωση 0,2 ΜΜΖ/ha, σύμφωνα με τη ΣΣ ΚΑΠ 2023–2027.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Όταν οι διαθέσιμοι βοσκότοποι δεν επαρκούν για να καλύψουν το ζωικό κεφάλαιο (όπως τεκμαίρεται από τα στοιχεία γάλα–κρέας–ζωοτροφές), προκύπτει άδικη μείωση της επιδότησης.
Για την αποκατάσταση της αδικίας αυτής, μετά την προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα προχωρήσει – μέσω ενστάσεων – σε συμπληρωματική κατανομή βάσει των τιμολογίων γάλακτος, κρέατος και ζωοτροφών.
- Οι αγρότες και κτηνοτρόφοι διατηρούν δικαίωμα ένστασης. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα ανακοινώσει άμεσα τη διαδικασία υποβολής ενστάσεων για τη θεραπεία των σχετικών ζητημάτων.
Β) Το σύστημα πληρωμών και ελέγχων για το 2026
- Από το 2026 δημιουργείται νέος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης και στη χρήση έξυπνων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Ο χάρτης θα επιτρέπει τον σαφή διαχωρισμό των επιλέξιμων και μη επιλέξιμων εκτάσεων και θα ανανεώνεται συστηματικά.
- Εισάγεται νέος τρόπος καταγραφής αιγοπροβάτων: κάθε ζώο θα φέρει ηλεκτρονικό “βώλο”, με τα στοιχεία του να τηρούνται αποκλειστικά σε ενιαία ψηφιακή βάση, συνδεδεμένη απευθείας με το ΟΣΔΕ.
- Οι έλεγχοι στις δηλώσεις θα γίνονται πλέον εκτεταμένα και στοχευμένα, με χρήση εργαλείων ανάλυσης κινδύνου, όπως προβλέπεται στο εγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης.
Οι διοικητικές και γεωχωρικές διασταυρώσεις θα βασίζονται σε επίσημα δεδομένα (παραγωγής, φορολογίας, κτηματολογίου).
Οι επιτόπιοι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται από μικτά κλιμάκια, με περιορισμένη διακριτική ευχέρεια και σαφώς προκαθορισμένα πρωτόκολλα. - Από το 2026 θα γίνονται διασταυρωτικοί έλεγχοι με τα στοιχεία του Εθνικού Κτηματολογίου και του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΜΙΔΑ) της ΑΑΔΕ, εξασφαλίζοντας πλήρη διαφάνεια στη δηλωθείσα γη.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
