Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το πλέγμα παρεμβάσεων για τη στήριξη της απασχόλησης, των επιχειρήσεων και της τοπικής οικονομίας στις πρώην λιγνιτικές περιοχές, με έμφαση στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, στο πλαίσιο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η πρόοδος υλοποίησης του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, κατά τη διάρκεια σύσκεψης της διυπουργικής επιτροπής που πραγματοποιήθηκε χθες, υπό την προεδρία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη. Αντικείμενο της σύσκεψης αποτέλεσαν τόσο η πορεία των επενδυτικών και αναπτυξιακών παρεμβάσεων, όσο και η εφαρμογή της ρήτρας απολιγνιτοποίησης στην κυβερνητική πολιτική.
Στη σύσκεψη συμμετείχαν υπουργοί και υφυπουργοί των συναρμόδιων υπουργείων, καθώς και στελέχη της δημόσιας διοίκησης που εμπλέκονται στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεων για τις περιοχές μετάβασης.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης έγινε αναλυτική επισκόπηση της πορείας των Τοπικών Σχεδίων Ανάπτυξης, των έργων υποδομής, των προγραμμάτων απασχόλησης και των χρηματοδοτικών εργαλείων που ενεργοποιούνται στις περιοχές αυτές, με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη διαφοροποίηση του παραγωγικού μοντέλου.
Πάνω από 2 δισ. ευρώ για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ), οι διαθέσιμοι πόροι για όλες τις περιοχές μετάβασης υπερβαίνουν τα 2 δισ. ευρώ.
Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν εγκριθεί και βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης εκατοντάδες επενδυτικά σχέδια, έργα τοπικής σημασίας και στοχευμένες δράσεις ενίσχυσης της απασχόλησης, τόσο στη Δυτική Μακεδονία όσο και στη Μεγαλόπολη.
Ειδικότερα, στη Δυτική Μακεδονία υλοποιούνται 639 επενδυτικά σχέδια από πολύ μικρές έως μεγάλες επιχειρήσεις, τα οποία αναμένεται να δημιουργήσουν πάνω από 2.700 νέες θέσεις εργασίας, με χρηματοδότηση που ξεπερνά τα 320 εκατ. ευρώ από το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα ΔΑΜ 2021–2027.
Αντίστοιχα, στην ευρύτερη περιοχή της Μεγαλόπολης υλοποιούνται 177 επενδυτικά σχέδια, με προβλεπόμενη δημιουργία περισσότερων από 1.150 θέσεων εργασίας, και χρηματοδότηση άνω των 168 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας έχει συσταθεί και λειτουργεί το Ταμείο Χαρτοφυλακίου ΔΑΜ, με συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων που υπερβαίνει τα 180 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ευνοϊκή δανειακή υποστήριξη σε ιδιώτες επενδυτές στις περιοχές μετάβασης.
Ειδικά προγράμματα απασχόλησης και έργα υποδομής
Σε εξέλιξη βρίσκεται και Ειδικό Πρόγραμμα ενίσχυσης της απασχόλησης, μέσω του οποίου χρηματοδοτείται για 12 μήνες η δημιουργία 2.570 νέων θέσεων πλήρους απασχόλησης σε επιχειρήσεις της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το νέο Ειδικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα ΔΑΜ, με εθνικούς πόρους αρχικού προϋπολογισμού περίπου 187 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης. Μέσα σε διάστημα μόλις 3,5 μηνών, ενεργοποιήθηκαν προσκλήσεις ύψους 137 εκατ. ευρώ.
Ήδη έχουν εγκριθεί 23 έργα από φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, συνολικού προϋπολογισμού 24,1 εκατ. ευρώ, ενώ βρίσκονται σε στάδιο αξιολόγησης 39 ακόμη προτάσεις, συνολικού ύψους περίπου 73 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προχωρά η χρηματοδότηση μεγάλων έργων υποδομής μέσω του Δανειακού Μηχανισμού του Πυλώνα ΙΙΙ του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης, τόσο στη Δυτική Μακεδονία όσο και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Ενέργεια, τηλεθέρμανση και ΑΠΕ
Στον τομέα της ενέργειας, διασφαλίζεται ότι οι κάτοικοι της Δυτικής Μακεδονίας θα συνεχίσουν να έχουν χαμηλό κόστος θερμικής ενέργειας μέσω της τηλεθέρμανσης, με πόρους του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης.
Παράλληλα, υλοποιούνται οι απαραίτητες υποδομές για τη δημιουργία ενιαίου δικτύου τηλεθέρμανσης, ικανού να καλύψει τις ανάγκες των κατοίκων κατά τους χειμερινούς μήνες.
Καταβλήθηκαν επίσης ανταποδοτικά τέλη ύψους 3,29 εκατ. ευρώ για το 2024, προερχόμενα από σταθμούς ΑΠΕ που λειτουργούν στην περιοχή, ενώ αναμένεται η έναρξη της διαδικασίας καταβολής των τελών για το 2025.
Την ίδια στιγμή, προχωρά ο επανασχεδιασμός του Προγράμματος «ΑΠΟΛΛΩΝ», με στόχο την κάλυψη των ευάλωτων νοικοκυριών και τη μείωση του ενεργειακού κόστους για δήμους, ΔΕΥΑ και Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων.
Απασχόληση, κατάρτιση και επιχειρηματικότητα
Την περίοδο 2019–2025 υλοποιήθηκαν 54 προγράμματα απασχόλησης, με 18.333 ωφελούμενους, εκ των οποίων σχεδόν οι μισοί είναι νέοι έως 29 ετών, ενώ το 62% αφορά γυναίκες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, με σχεδόν 1.400 ανέργους να δημιουργούν τη δική τους επιχείρηση, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα εργαλεία στήριξης.
Σημαντικά είναι και τα αποτελέσματα στον τομέα της κατάρτισης, με περισσότερους από 29.000 ωφελούμενους, υψηλό ποσοστό πιστοποίησης άνω του 85%, και έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες.
Επενδυτικά κίνητρα
Η Δυτική Μακεδονία εντάσσεται στο νέο αναπτυξιακό καθεστώς «Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης», με συνολικό προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ, προσφέροντας επιχορηγήσεις και φορολογικές απαλλαγές που μπορούν να φτάσουν έως και το 75% του συνολικού κόστους μιας επένδυσης.
Παράλληλα, επεκτείνεται το πρόγραμμα δημογραφικής ανάπτυξης στις Περιφερειακές Ενότητες Φλώρινας και Καστοριάς, προβλέποντας οικονομική ενίσχυση έως 10.000 ευρώ για νοικοκυριά που μεταφέρουν την κατοικία τους σε περιοχές με έντονα δημογραφικά προβλήματα.