Σε μια κρίσιμη καμπή εισέρχεται το αγροτικό ζήτημα, καθώς μετά από εβδομάδες κινητοποιήσεων, μπλόκων και αμοιβαίας καχυποψίας, κυβέρνηση και αγρότες φαίνεται να περνούν, έστω και με επιφυλάξεις, στη φάση του θεσμικού διαλόγου. Η διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες είναι ουσιαστική: αυτή τη φορά, οι αγρότες αποδέχθηκαν την πρόταση της κυβέρνησης για συνάντηση και συγκρότηση επιτροπής, κάτι που δεν είχε συμβεί στις αρχικές εκκλήσεις του Μεγάρου Μαξίμου.
Από τα μπλόκα στο τραπέζι του διαλόγου
Η εξέλιξη αυτή ήρθε έπειτα από την πανελλαδική σύσκεψη των μπλόκων στη Νίκαια, όπου αποφασίστηκε ο σχηματισμός αντιπροσωπευτικής επιτροπής αγροτών, η οποία μέσα στο Σαββατοκύριακο θα οριστικοποιήσει τη σύνθεσή της και θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό την προσεχή Τρίτη, 13 Ιανουαρίου, οπότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα είναι στο γραφείο του, όπως ενημέρωσε χθες τους πολιτικούς συντάκτες ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης. Πρόκειται για μια κίνηση που, χωρίς να αναιρεί τις κινητοποιήσεις οι οποίες είχαν αποφασιστεί νωρίτερα, σηματοδοτεί αλλαγή τακτικής και αναγνώριση ότι ο διάλογος μπορεί να αποτελέσει εργαλείο πίεσης και διεκδίκησης.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επανέλαβε χθες με έμφαση ότι παραμένει ανοιχτή στον διάλογο, υπογραμμίζοντας όμως ότι αυτός δεν μπορεί να διεξάγεται υπό καθεστώς παρατεταμένων αποκλεισμών των εθνικών αρτηριών. Κυβερνητικά στελέχη ξεκαθαρίζουν ότι η συζήτηση θα αφορά συγκεκριμένα, κοστολογημένα αιτήματα, εντός των δημοσιονομικών αντοχών της χώρας και των ευρωπαϊκών κανόνων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Το κυβερνητικό αφήγημα στηρίζεται σε δύο άξονες: πρώτον, ότι έχει ήδη ανακοινωθεί ένα σημαντικό πακέτο μέτρων στήριξης για τον πρωτογενή τομέα, με ενισχύσεις για το κόστος ενέργειας, το αγροτικό πετρέλαιο και τις αποζημιώσεις και, δεύτερον, ότι δεν υπάρχει περιθώριο για παροχές που θα έθεταν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα. Παράλληλα, τονίζεται πως η πολιτεία δεν μπορεί να αποδεχθεί τη λογική του κοινωνικού αυτοματισμού ούτε τη συνεχή παράλυση βασικών οδικών αξόνων.
Σταθερά αιτήματα και διατήρηση της πίεσης
Από την πλευρά των αγροτών, η αποδοχή του διαλόγου δεν συνοδεύεται από υπαναχώρηση στα βασικά αιτήματα. Αντίθετα, πολλοί εκπρόσωποι των μπλόκων επισημαίνουν ότι η συμμετοχή σε συνάντηση με την κυβέρνηση αποτελεί μέσο για να τεθούν τα προβλήματα επί τάπητος, όχι ένδειξη εκτόνωσης της πίεσης. Τα αιτήματα παραμένουν σταθερά: μείωση του κόστους παραγωγής, ουσιαστικές λύσεις για το ενεργειακό, ταχύτερες και δικαιότερες αποζημιώσεις, αλλά και διαρθρωτικές αλλαγές στη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετές περιοχές συνεχίζονται οι αποκλεισμοί, έστω και μερικοί ή συμβολικοί. Η αποδοχή του διαλόγου συνυπάρχει με την άποψη ότι χωρίς κινητοποιήσεις οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης κινδυνεύουν να μείνουν γενικόλογες. Αυτός ο διττός δρόμος, διάλογος και πίεση, χαρακτηρίζει ιστορικά τις αγροτικές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα.
Οι αποκλεισμοί δρόμων έχουν προκαλέσει έντονη ταλαιπωρία σε πολίτες και επαγγελματίες, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης μετακίνησης όπως αυτές των εορταστικών ημερών του 12ημέρου των Χριστουγέννων. Η κυβέρνηση αξιοποιεί αυτό το στοιχείο για να υπογραμμίσει την ανάγκη αποκλιμάκωσης, ενώ οι αγρότες απαντούν ότι χωρίς δυναμικές μορφές αγώνα τα προβλήματά τους παραμένουν αόρατα.
Πολιτικές αντιδράσεις και ανοιχτά ενδεχόμενα
Στο πολιτικό πεδίο, η αντιπολίτευση στηρίζει σε μεγάλο βαθμό τα αιτήματα των αγροτών, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι άργησε να αντιληφθεί το εύρος της κρίσης και ότι περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και θεσμικό, καθώς η έλλειψη εμπιστοσύνης στους μηχανισμούς του κράτους βαθαίνει το χάσμα.
Η μετάβαση στη φάση του διαλόγου δεν σημαίνει λύση του αγροτικού ζητήματος. Αντίθετα, ανοίγει μια περίοδο υψηλών προσδοκιών αλλά και κινδύνων. Αν η συνάντηση με τον πρωθυπουργό οδηγήσει σε σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένες δεσμεύσεις, μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής. Αν, όμως, περιοριστεί σε γενικές διακηρύξεις, είναι πιθανό να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.
Το επόμενο διάστημα θα διαφανεί αν ο διάλογος μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό εργαλείο επίλυσης ή αν θα λειτουργήσει απλώς ως μια σύντομη ανάπαυλα σε μια σύγκρουση που παραμένει ανοιχτή. Σε κάθε περίπτωση, το αγροτικό ζήτημα εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο ευαίσθητους πολιτικά και κοινωνικά φακέλους της νέας χρονιάς.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
