Οι χθεσινές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανοίγουν επίσημα τον δρόμο για μια ακόμα ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής, αυτή τη φορά στην Τουρκία, καθώς και για τη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών.
Απαντώντας σε ερώτηση του OPEN και της Μαρίας Ζαχαράκη, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο κ. Φιντάν επιβεβαίωσε ότι συζητείται η πραγματοποίηση συνάντησης ανάμεσα στον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έως τα μέσα Φεβρουαρίου, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές για την οριστικοποίηση τόσο της ημερομηνίας όσο και της ατζέντας των συνομιλιών.
Ο ίδιος ο Τούρκος ΥΠΕΞ δεν περιορίστηκε στην ανακοίνωση της πιθανής συνάντησης, αλλά έθεσε και ευρύτερα ζητήματα που, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ειδικότερα, ανέφερε ότι η Άγκυρα επιδιώκει «μόνιμη λύση στα ζητήματα του Αιγαίου», συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων και της υφαλοκρηπίδας, και ότι η Τουρκία προτιμά προσωρινά να «βάλει σε παρένθεση» άλλα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ώστε να επικεντρωθεί σε αυτή την προσπάθεια.
Παράλληλα, ο κ. Φιντάν τόνισε ότι η τουρκική πλευρά θεωρεί πως πρέπει να υπάρξει πολιτική βούληση και πρόθεση επίλυσης των διαφορών, επισημαίνοντας ότι η εσωτερική πολιτική στην Ελλάδα «περιορίζει» το περιθώριο των ελληνικών ηγετών να προχωρήσουν σε συμφωνία χωρίς «πολιτικό κόστος».
Το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο
Οι δηλώσεις αυτές δεν είναι ασύνδετες με ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και διπλωματικό πλαίσιο. Η Τουρκία, στον απόηχο των περιφερειακών εντάσεων και των σχηματισμών συμμαχιών, φαίνεται να κινείται ταυτόχρονα σε πολλαπλές σκακιέρες – διπλωματία, ενεργειακή συνεργασία, στρατιωτικές συμφωνίες – επιχειρώντας να προωθήσει μια εικόνα ρεαλισμού και ισχύος.
Τα στοιχεία που ξεχώρισαν στις δηλώσεις Φιντάν είναι η προτροπή για «μόνιμη λύση στο Αιγαίο» και η αναφορά στα «χωρικά ύδατα». Η Άγκυρα παρουσιάζει διαρκώς τα ζητήματα του Αιγαίου ως «διαφορές» που μπορούν να επιλυθούν μέσω διαλόγου και θεωρεί ότι το βασικό εμπόδιο είναι η «εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα», δηλαδή ότι οποιαδήποτε συμφωνία απαιτεί από την ελληνική πλευρά να «πληρώσει πολιτικό κόστος».
Είναι, ωστόσο, σαφές ότι η όποια επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί μονομερές δικαίωμα της Ελλάδας και φυσικά δεν τίθεται σε κανένα τραπέζι διαπραγμάτευσης.
«Ευελιξία» και αναθεωρητική ρητορική
Κατά την τουρκική λογική που προβάλλεται από τον Χακάν Φιντάν, η λύση στα ζητήματα του Αιγαίου θα πρέπει να γίνει «πέρα από τα σημερινά πλαίσια» και με «ευελιξία» σε ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα και η υφαλοκρηπίδα. Οι διατυπώσεις αυτές, ωστόσο, συνοδεύονται συχνά από έναν ευρύτερο στρατηγικό λόγο, που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τα τετελεσμένα στις διμερείς σχέσεις, όχι ως τεχνικό ζήτημα οριοθέτησης, αλλά ως διαπραγμάτευση ισχύος.
Οι αναφορές Φιντάν σε πιθανή συνάντηση «πριν από το τέλος Φεβρουαρίου», ενδεχομένως πριν από το Ραμαζάνι, δείχνουν μια πολιτική επιτάχυνσης της διπλωματικής επικοινωνίας, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζεται το πλαίσιο και οι όροι αυτής της επικοινωνίας.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο ίδιος υπουργός τόνισε πως η Τουρκία παρακολουθεί στενά στρατιωτικές και ενεργειακές συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο, τις οποίες ενδέχεται να ερμηνεύσει ως προσπάθειες «περιβάλλουσας περικύκλωσης» ή απόκτησης στρατηγικού πλεονεκτήματος από την Ελλάδα και συμμάχους της.
Με άλλα λόγια, η τουρκική προσέγγιση περικλείει δύο συστατικά: από τη μία, την επικοινωνιακή προώθηση μιας υποτιθέμενα διαλλακτικής γραμμής και, από την άλλη, τη διατήρηση μιας στρατηγικής ρητορικής που επιχειρεί να ενσωματώσει ευρύτερα περιφερειακά συμφέροντα.
Η σταθερή ελληνική θέση
Η αντίδραση της ελληνικής πλευράς είναι σαφής και σταθερή. Η Ελλάδα επαναλαμβάνει ότι το μόνο πραγματικά εκκρεμές ζήτημα στο Αιγαίο είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, όπως προβλέπεται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Κάθε προσπάθεια διεύρυνσης των διαπραγματεύσεων σε ζητήματα που δεν σχετίζονται άμεσα με αυτό το πεδίο απορρίπτεται ως τεχνικά και νομικά μη αποδεκτή, καθώς οι βασικές αρχές καθορίζονται από το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες.
Παράλληλα, η Αθήνα επιμένει ότι η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης ρυθμίζεται πλήρως από τη Συνθήκη της Λωζάνης και δεν υπόκειται σε καμία νέα ερμηνεία ή επανεξέταση.
→ Διαβάστε επίσης: Φρεγάτες Belharra: Ο «Κίμων» στην Σαλαμίνα και η ελληνική απάντηση στη «Γαλάζια Πατρίδα»
Συμπεράσματα και προβληματισμοί
Οι δηλώσεις Φιντάν αναδεικνύουν μια τουρκική προσέγγιση που «προτείνει» επίλυση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ακέραιες τις βασικές αιχμές του διεκδικητικού λόγου. Η ρητορική της «μόνιμης λύσης» ακούγεται θετική, αλλά προϋποθέτει έναν διάλογο που γεννά επιφυλάξεις, με την ελληνική πλευρά να υπερασπίζεται τα καθιερωμένα νομικά πλαίσια και την τουρκική να επιδιώκει ένα ευρύτερο διαπραγματευτικό πεδίο.
Οι αναφορές στην «πολιτική πίεση» που αντιμετωπίζουν Έλληνες ηγέτες συνιστούν προσπάθεια μετατόπισης ευθυνών εκτός του τουρκικού στρατηγικού σχεδιασμού, εκπέμποντας ένα διπλό μήνυμα: διάθεση για διάλογο, αλλά και σαφή όρια.
Η προαναγγελθείσα συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν αποτελεί σημαντική στιγμή στη διπλωματική ατζέντα των δύο χωρών. Ωστόσο, η επιτυχία της δεν θα κριθεί από τη διπλωματική γλώσσα, αλλά από το κατά πόσο η Τουρκία θα προσέλθει στον διάλογο με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Η Ελλάδα, χωρίς συμβιβασμούς αρχών, παραμένει σταθερή στην απόφασή της να διαφυλάξει την κυριαρχία και τα δικαιώματά της στο Αιγαίο.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
