Παρά τον βαρύγδουπο τίτλο και τη θεσμική βαρύτητα που θα μπορούσε να έχει, η χθεσινή συνεδρίαση της Βουλής για τη σύσταση διακομματικής επιτροπής με αντικείμενο τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής γεωργίας λειτούργησε, τελικά, περισσότερο ως καθρέφτης των χρόνιων παθογενειών του πολιτικού μας συστήματος παρά ως αφετηρία μιας σοβαρής εθνικής συζήτησης.
Αντί να αναδειχθεί η ανάγκη για συνθέσεις, στρατηγική σκέψη και διακομματική ωριμότητα, κυριάρχησαν οι μικροκομματικές αιχμές, οι προσωπικές αντιπαραθέσεις και η αδυναμία υπέρβασης της στενής πολιτικής σκοπιμότητας.
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται εδώ και χρόνια σε καθεστώς πίεσης
Αφορμή ήταν η συγκρότηση μιας διακομματικής επιτροπής για την αγροτική πολιτική, ανάγκη που είναι από μόνη της απολύτως εύλογη. Η ελληνική γεωργία βρίσκεται εδώ και χρόνια σε καθεστώς πίεσης: αυξημένο κόστος παραγωγής, ενεργειακή ακρίβεια, συνέπειες της κλιματικής κρίσης, ασθένειες στο ζωικό κεφάλαιο, στρεβλώσεις στην ΚΑΠ, δημογραφική γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Πρόκειται για προβλήματα δομικά, που δεν λύνονται ούτε με αποσπασματικά μέτρα ούτε με προεκλογικές υποσχέσεις. Θα απαιτούσαν, ιδανικά, έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή πολιτικής συμφωνίας, έναν ορίζοντα πέρα από τον εκλογικό κύκλο.
Κι όμως, η εικόνα που εξέπεμψε η Βουλή ήταν σχεδόν αντίστροφη. Από την κυβερνητική πλευρά, υπήρξε σαφής προσπάθεια να παρουσιαστεί η διακομματική επιτροπή ως ένδειξη θεσμικής ευθύνης και διάθεσης για διάλογο. Ο αρμόδιος υπουργός μίλησε για την ανάγκη χάραξης εθνικής αγροτικής στρατηγικής και για έναν δομημένο διάλογο που θα υπερβαίνει τις κομματικές γραμμές. Ωστόσο, αυτή η ρητορική υπονομεύτηκε εν μέρει από τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετώπισε την κριτική: με άμυνες, με αναφορές στην «ανευθυνότητα» της αντιπολίτευσης και με έντονο τόνο που περισσότερο όξυνε το κλίμα παρά το εξομάλυνε.
Η απουσία του πρωθυπουργού από τη συνεδρίαση στέλνει, αναπόφευκτα, ένα πολιτικό μήνυμα
Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση στο σύνολό της, με διαφορετικές βέβαια αποχρώσεις, επέλεξε να δώσει έμφαση στην απουσία του πρωθυπουργού από τη συνεδρίαση και να αναδείξει τις κυβερνητικές ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση του πρωτογενούς τομέα. Τα επιχειρήματα αυτά δεν είναι αβάσιμα: Η απουσία του επικεφαλής της κυβέρνησης από μια τόσο κρίσιμη συζήτηση στέλνει, αναπόφευκτα, ένα πολιτικό μήνυμα. Όμως, η κριτική συχνά διολίσθησε σε υψηλούς τόνους και γενικεύσεις, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο το ερώτημα του «και μετά τι;». Πώς ακριβώς θα μπορούσε να λειτουργήσει μια διακομματική επιτροπή; Ποιο θα ήταν το αντικείμενό της; Ποιες δεσμεύσεις θα αναλάμβαναν τα κόμματα;
Το αποτέλεσμα ήταν μια συνεδρίαση όπου όλοι μιλούσαν για τη σημασία της γεωργίας, αλλά ελάχιστοι συζητούσαν επί της ουσίας για το πώς μπορεί να οικοδομηθεί μια βιώσιμη, μακροπρόθεσμη αγροτική πολιτική. Οι ανταλλαγές αιχμών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τις σκληρές εκφράσεις και τις προσωπικές αναφορές, επισκίασαν το ίδιο το διακύβευμα. Αντί η διακομματική επιτροπή να παρουσιαστεί ως εργαλείο σύνθεσης, κινδύνευσε να φανεί ως ακόμη ένα πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης.
Αυτή η εικόνα δεν αφορά μόνο το αγροτικό ζήτημα. Αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας του πολιτικού συστήματος. Σε μια περίοδο όπου το ενδεχόμενο κυβερνήσεων συνεργασίας δεν μπορεί να αποκλειστεί στο μέλλον, η αδυναμία των κομμάτων να συνεννοηθούν έστω σε στοιχειώδη ζητήματα στρατηγικής αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Αν σήμερα δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στους όρους ενός διακομματικού διαλόγου για τη γεωργία, πώς θα μπορέσουν αύριο να συνδιαμορφώσουν κυβερνητικές πολιτικές;
Η κοινωνία, και ειδικά οι αγρότες, παρακολουθούν αυτές τις συνεδριάσεις με αυξανόμενη καχυποψία
Η κοινωνία, και ειδικά οι αγρότες, παρακολουθούν αυτές τις συνεδριάσεις με αυξανόμενη καχυποψία. Βλέπουν τα προβλήματά τους να χρησιμοποιούνται ως αφορμή για πολιτικές αντιπαραθέσεις, χωρίς να διαφαίνεται καθαρά μια πορεία εξόδου. Η απαξίωση του δημόσιου διαλόγου δεν είναι θεωρητικό ζήτημα. Έχει άμεσες συνέπειες στη σχέση πολιτών και πολιτικής, ενισχύοντας τον κυνισμό και την αποστασιοποίηση.
Η διακομματική επιτροπή για τη γεωργία μπορεί, ακόμη και τώρα, να αποτελέσει μια ευκαιρία, όχι εφόσον λειτουργήσει ως «βήμα εντυπώσεων», αλλά μόνο αν υπάρξει πραγματική βούληση για σύνθεση, με σαφές χρονοδιάγραμμα, συγκεκριμένους στόχους και δέσμευση ότι τα συμπεράσματά της δεν θα μείνουν στα συρτάρια. Αυτό, όμως, προϋποθέτει πολιτική ωριμότητα: την ικανότητα να αναγνωρίσει κανείς ότι ορισμένα προβλήματα υπερβαίνουν το στενό κομματικό συμφέρον.
Η χθεσινή συνεδρίαση μπορεί να οδήγησε, τελικά, στη συγκρότηση της περίφημης επιτροπής, αλλά κυρίως έδειξε πόσο μακριά βρισκόμαστε ακόμη από αυτό το επίπεδο. Και ακριβώς γι’ αυτό, το ζήτημα δεν είναι μόνο αγροτικό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Το ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται διακομματική επιτροπή για τη γεωργία, αλλά αν το πολιτικό σύστημα είναι ώριμο να τη στηρίξει ουσιαστικά. Μέχρι στιγμής, η απάντηση παραμένει ανοιχτή και ανησυχητική.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
