Την ώρα που η Ευρώπη προωθεί με κάθε τρόπο και κάθε μέσο την πλήρη απεξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο – απαιτώντας μάλιστα από τα κράτη μέλη να έχουν κλείσει οριστικά τις στρόφιγγες της Gazprom έως τα τέλη του 2027 – και υπογράφει ταυτόχρονα μνημόνια με τις ΗΠΑ για σημαντική αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού LNG, την ίδια στιγμή επιτρέπει στην λεγόμενη γραφειοκρατία των Βρυξελλών να «θολώνει» το κρίσιμο αυτό εγχείρημα με ρυθμιστικές αγκυλώσεις.
Αυτό αποκαλύπτεται μετά την εντελώς άκαρπη τριπλή δημοπρασία για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, που διεξήχθη τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου, χωρίς να προσέλθει κανείς επενδυτής και χωρίς να υπάρξει προσφορά σε καμία από τις τρεις διαδικασίες αφενός για το γνωστό προϊόν Route 1 και αφετέρου για τα νέα Route 2 και Route 3. Πηγές του ΥΠΕΝ αποδίδουν την καρδιά του προβλήματος σε ρυθμιστικές εμμονές τεχνοκρατών στις Βρυξέλλες, που βάζουν προσκόμματα στον Κάθετο Διάδρομο για λόγους… ανταγωνισμού.
Από τη μία πλευρά, η DG Energy αναγνωρίζει τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ευρωπαϊκή ασφάλεια εφοδιασμού, από την άλλη όμως η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (DG Comp) εγείρει νομικά και ρυθμιστικά ζητήματα που μπλοκάρουν την εμπορική του αξιοποίηση
Στο επίκεντρο των προβλημάτων βρίσκεται η αντιφατική στάση της Κομισιόν. Από τη μία πλευρά, η DG Energy αναγνωρίζει τη σημασία του έργου για την ευρωπαϊκή ασφάλεια εφοδιασμού, από την άλλη όμως η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (DG Comp) εγείρει νομικά και ρυθμιστικά ζητήματα που μπλοκάρουν την εμπορική του αξιοποίηση. Η έλλειψη ενιαίας γραμμής, σύμφωνα με ελληνικές πηγές, θολώνει το ευρωπαικό αφήγημα για ένα έργο που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη στήριξη της Ουκρανίας και στη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου της ΕΕ.
Τα φρένα των Βρυξελλών στον Κάθετο Διάδρομο
Η αρμόδια Επιτροπή τεχνοκρατών της Κομισιόν απεφάνθη πως εγείρονται ζητήματα ανταγωνισμού με τα σημερινά προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου (Route 1, Route 2 και Route 3) επειδή ένας trader ή προμηθευτής μπορεί να δεσμεύσει χωρητικότητα σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών του Vertical Corridor (για παράδειγμα από τη Ρεβυθούσα έως την Ουκρανία), ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτάσσει τη χωριστή κατακύρωση χωρητικότητας σε κάθε επιμέρους υποδομή των οδεύσεων. Κατά τους γραφειοκράτες της Κομισιόν, αυτή η «οριζόντια» δέσμευση ενδέχεται να νοθεύει τον ανταγωνισμό, δημιουργώντας ένα γκρίζο τοπίο για τους συμμετέχοντες στις δημοπρασίες…
Τα προβλήματα αναδείχθηκαν με ιδιαίτερη ένταση τον Δεκέμβριο, όταν, λίγες ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των δημοπρασιών της 22ας Δεκεμβρίου, επιστολή προς τη ΡΑΑΕΥ επεσήμανε ότι το προϊόν του ΔΕΣΦΑ δεν συνάδει με τους κοινοτικούς κανόνες του ανταγωνισμού. Οι επιφυλάξεις αφορούσαν το κατά πόσο οι εκπτώσεις στα τέλη χρήσης δικτύου που προσέφεραν οι Διαχειριστές – ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz, Transgaz, Vestmoltransgaz, Ukraine LLC και ICGB – συνάδουν με τους κανόνες ανταγωνισμού.
Αν και τελικά εγκρίθηκαν τα προϊόντα Route 1, 2 και 3 και η δημοπρασία πραγματοποιήθηκε κανονικά, το ενδιαφέρον της αγοράς αποδείχθηκε περιορισμένο. Υπενθυμίζεται ότι το Route 1 αφορά LNG από τη Ρεβυθούσα, το Route 2 LNG από το FSRU της Αλεξανδρούπολης και το Route 3 φυσικό αέριο από τον αγωγό TAP.
Επαμφοτερίζουσα στάση
Χαρακτηριστικό, άλλωστε, της επαμφοτερίζουσας στάσης των Βρυξελλών είναι πως ενώ η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ είχε εξασφαλίσει τη συναίνεση της DG Energy για τα δυο νέα προϊόντα Route 2 και Route 3 σε συναντήσεις στο περιθώριο του Συμβουλίου Ευρωπαίων Υπουργών Ενέργειας (15-16 Δεκεμβρίου) οι ρυθμιστικές αρχές των εμπλεκόμενων χωρών του Κάθετου Διαδρόμου ενημερώθηκαν τελικά πως δεν πρέπει να τα εγκρίνουν…
Μετά από παρέμβαση του ΥΠΕΝ υπήρξε «διορθωτική» κίνηση της DG Ener, με συνέπεια ωστόσο τα δύο νέα προϊόντα να πάρουν προσωρινό «πράσινο φως» κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, δηλαδή την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, όταν οι δημοπρασίες ήταν προγραμματισμένες να διεξαχθούν τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου. Δεν υπήρχε δηλαδή επαρκής χρόνος για να ενημερωθούν οι υποψήφιοι επενδυτές…
Εδώ έχουμε μια ιστορία παραλογισμού από την Ε.Ε. η οποία, εν τέλει, πυροβολεί τα πόδια της. Από τη μια πιέζει να κλείσουν τελείως οι στρόφιγγες της Gazprom και από την άλλη βάζει προσκόμματα στον Κάθετο Διάδρομο
Κλίμα αβεβαιότητας
Όλα αυτά τα ρυθμιστικά πίσω – μπρος συντηρούν ένα κλίμα αβεβαιότητας που λειτουργεί αποτρεπτικά, φρενάροντας τον Κάθετο Διάδρομο, αφού οι traders διστάζουν να μπουν σε ένα προϊόν που μπορεί αύριο να αμφισβητηθεί ρυθμιστικά, κάτι που δεν αποκλείεται να επαναληφθεί και στις αμέσως επόμενες δημοπρασίες.
Έτσι, παρά τη γεωπολιτική και ενεργειακή του βαρύτητα, ο Κάθετος Διάδρομος προσκρούει, προς το παρόν, τόσο στο αυξημένο κόστος της διαδρομής όσο και σε σύνθετα ρυθμιστικά εμπόδια, τα οποία αποτυπώνουν τις εσωτερικές αντιφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Εδώ έχουμε μια ιστορία παραλογισμού από την Ε.Ε. η οποία, εν τέλει, πυροβολεί τα πόδια της», παρατηρούν παράγοντες της αγοράς, εξηγώντας πως: «Από τη μια πιέζει να κλείσουν τελείως οι στρόφιγγες της Gazprom και από την άλλη βάζει προσκόμματα στον Κάθετο Διάδρομο».
Ο αμερικανικός παράγοντας
Η ανάγκη για συνεκτική και ενιαία στάση της Κομισιόν καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, ενόψει και του ευρωπαϊκού στόχου για προμήθειες ενεργειακών προϊόντων ύψους 250 δισ. δολάρια από τις ΗΠΑ εντός του 2026. Ειδικότερα, η συμφωνία που έχει πετύχει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον Ντόναλτ Τραμπ για δασμούς 15% έχει ως βασική προϋπόθεση πως η Ευρώπη θα αγοράσει σε ορίζοντα 3ετίας, αρχής γενομένης από το 2026, αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα (κυρίως LNG) αξίας 750 δισ. δολάρια. Αυτό σημαίνει 250 δισ. δολάρια ετησίως σε νέες ενεργειακές εισαγωγές, με στόχο την απεξάρτηση της ΕΕ από τα εισαγόμενα ρωσικά ενεργειακά προϊόντα.
Εκεί ποντάρει και η ελληνική πλευρά, θεωρώντας πως ο αμερικανικός παράγοντας θα παρέμβει, τελικά αν χρειαστεί, για να λυθούν οι ρυθμιστικές αμφισημίες και οι ασάφειες της Κομισιόν, αν βλέπει πως δεν θα «πιάνεται» ο στόχος των 250 δις. σε εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων. Έτσι, ο ρόλος των ΗΠΑ αναμένεται να είναι καθοριστικός, καθώς η Διοίκηση Τραμπ θέλει να δει την συμφωνία για αύξηση των αμερικανικών εισαγωγών ενέργειας κατά 750 δισ. δολάρια την τριετία 2026-2028 να υλοποιείται.
Σε αυτό το ράλι, ο Κάθετος Διάδρομος είναι μια κρίσιμη ενεργειακή «αρτηρία» για το LNG. Και γι αυτό δεν αποκλείεται οι Ηνωμένες Πολιτείες να βάλουν τελικά την Κομισιόν… στην πρίζα ώστε να κλείσουν γρήγορα τα ανοιχτά μέτωπα και να προκύψει η αναγκαία σαφήνεια και η ενιαία κατεύθυνση για να μην υπονομεύεται ένας στρατηγικός ενεργειακός σχεδιασμός υψηλής γεωπολιτικής σημασίας.
Δεν λείπουν οι αναλυτές που σπεύδουν να παρατηρήσουν πως από τα «ρυθμιστικά εμπόδια» που μπαίνουν στον Κάθετο Διάδρομο και την αμφίσημη στάση της Κομισιόν κερδισμένες βγαίνουν, τελικά, οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν FSRU και τερματικά αεριοποίησης LNG, όπως είναι η Πολωνία, η Γερμανία, η Κροατία και η Λιθουανία…
Σε αυτό το πλαίσιο, πηγές στο ΥΠΕΝ εκτιμούν πως το πρόβλημα θα λυθεί αργά ή γρήγορα με ορόσημο ενδεχομένως τον προσεχή Απρίλιο, όταν και προβλέπεται να ξεκινήσει η διαδικασία για αναπροσαρμογή των τριών προϊόντων.
Και αυτοί που... κερδίζουν
Όπως τονίζουν πηγές του ΥΠΕΝ, για να καταστεί οριστικά βιώσιμος ο Κάθετος Διάδρομος απαιτείται ξεκάθαρη και έμπρακτη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και άρση των ρυθμιστικών εμποδίων που σήμερα λειτουργούν αποτρεπτικά. Όπως συμπληρώνουν οι ίδιες πηγές, από τη μία πλευρά οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν τη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία του Διαδρόμου, ως εργαλείου για τον ανεφοδιασμό της Ουκρανίας με φυσικό αέριο σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, αλλά από την άλλη, εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο τα τρία προϊόντα ευθυγραμμίζονται με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Δεν λείπουν βέβαια και οι αναλυτές που σπεύδουν να παρατηρήσουν πως από τα «ρυθμιστικά εμπόδια» που μπαίνουν στον Κάθετο Διάδρομο και την αμφίσημη στάση της Κομισιόν κερδισμένες βγαίνουν, τελικά, οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν FSRU και τερματικά αεριοποίησης LNG, όπως είναι η Πολωνία, η Γερμανία, η Κροατία και η Λιθουανία…
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
