Τη δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών και των χρεών προς δήμους και τα νομικά τους πρόσωπα εισάγει νέα νομοθετική πρόβλεψη, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής του υφιστάμενου πλαισίου. Η ρύθμιση καλύπτει περιπτώσεις ακόμη και όταν έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφαλιστικά μέτρα, δίνοντας στους οφειλέτες πρόσβαση σε διαδικασία αναδιάρθρωσης υπό ενιαίο μηχανισμό.
Η διάταξη συμπληρώνει το κανονιστικό πλαίσιο του ν. 5143/2024 και προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για το πώς αντιμετωπίζονται τα ήδη ληφθέντα μέτρα είσπραξης. Κομβικό σημείο είναι ότι, μετά την οριστική κατάθεση της αίτησης υπαγωγής και τη σύναψη της σύμβασης αναδιάρθρωσης, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης αναστέλλονται, ενώ τα διασφαλιστικά μέτρα αίρονται κατά περίπτωση. Αν, ωστόσο, η σύμβαση ανατραπεί ή ακυρωθεί, ο δήμος επανέρχεται στη δυνατότητα λήψης των σχετικών μέτρων.
Παρά την αναστολή ή άρση, η διάταξη ξεκαθαρίζει πως ο δήμος ή το οικείο νομικό πρόσωπο διατηρεί την αποκλειστική ευθύνη και αρμοδιότητα για τη διαχείριση των μέτρων αυτών. Με άλλα λόγια, το θεσμικό «κλειδί» των ενεργειών παραμένει στην τοπική αυτοδιοίκηση, ακόμη κι αν η διαδικασία ρύθμισης εντάσσεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διευκρίνιση που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική έκθεση της ρύθμισης (άρθρο 35) του νομοσχεδίου με τίτλο «Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις». Εκεί επισημαίνεται ρητά ότι οι οφειλές προς τους δήμους θεωρούνται οφειλές προς το Δημόσιο αποκλειστικά και μόνο για τον σκοπό της υπαγωγής τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό, προκειμένου να «κουμπώσουν» λειτουργικά στο σύστημα ρύθμισης.
Στο ίδιο πακέτο αλλαγών προβλέπεται και παράταση της προθεσμίας απόδοσης των εισπραχθέντων ποσών που διακινεί η ΑΑΔΕ προς τους δικαιούχους δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα: η προθεσμία αυξάνεται από 30 σε 60 ημέρες. Η μεταβολή αυτή δεν επηρεάζει την ισχύουσα παρακράτηση ποσοστού 5% υπέρ της Αρχής.
Fast track αποζημιώσεις από το Δημόσιο χωρίς δικαστήρια
Παράλληλα, στο νομοθετικό πεδίο «ωριμάζει» και μια δεύτερη παρέμβαση, η οποία συνδέεται με το νέο πλαίσιο για τις σχολάζουσες κληρονομιές και εισάγει ταχείες διαδικασίες αποζημίωσης πολιτών από το Δημόσιο. Η βασική τομή είναι ότι η διαδικασία θα γίνεται χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια, μέσω εξωδικαστικής επίλυσης, με στόχο αφενός να μειωθεί η ταλαιπωρία των πολιτών και αφετέρου να περιοριστούν οι δικαστικές δαπάνες για το Δημόσιο.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση που αφορά χρηματικές αξιώσεις, οι πολίτες θα μπορούν να διεκδικούν αποζημίωση χωρίς να κινηθούν δικαστικά, καθώς η εξέταση των υποθέσεων θα ανατίθεται σε Ειδικό Θεματικό Σχηματισμό στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Ο σχηματισμός αυτός θα αξιολογεί τα αιτήματα και θα αναγνωρίζει δικαιώματα αποζημίωσης, λειτουργώντας ως φίλτρο και μηχανισμός επίλυσης διαφορών εκτός ακροατηρίου.
Τέλος, προβλέπεται ειδική πρόνοια για περιπτώσεις στις οποίες πολίτης έχει ήδη δικαιωθεί αμετάκλητα από ποινικό ή διοικητικό δικαστήριο για το ίδιο ζήτημα: σε αυτές τις περιπτώσεις, το Δημόσιο θα αποσύρεται από τυχόν εκκρεμείς δίκες και δεν θα ασκεί ένδικα μέσα, συμπεριλαμβανομένης της έφεσης, κλείνοντας ταχύτερα τους ανοιχτούς κύκλους αντιδικίας.
Με τις παρεμβάσεις αυτές, το θεσμικό πλαίσιο κινείται σε δύο κατευθύνσεις: αφενός, διευρύνει τα εργαλεία ρύθμισης οφειλών εντάσσοντας και τις απαιτήσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αφετέρου, ανοίγει δρόμο για πιο «ελαφριές» και ταχείες διαδικασίες διεκδίκησης και ικανοποίησης δικαιωμάτων έναντι του Δημοσίου, με λιγότερη δικαστική εμπλοκή.