«Προχωράμε σε μια σοβαρή μεταρρύθμιση για την εφαρμογή της νομιμότητας στην αγορά και λύνουμε το πρόβλημα του κατακερματισμού των υπηρεσιών που παρακολουθούν την αγορά, το πρόβλημα του κατακερματισμού των ελεγκτικών μηχανισμών. Όλοι ενοποιούνται υπό τη ΔΙΜΕΑ», εξήγησε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος για τον κύριο κορμό του νομοσχεδίου «Σύσταση και λειτουργία Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Ανταγωνισμού και λοιπές διατάξεις», που συζητείται στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.
«Δεν υπήρχε κανένας μηχανισμός συντονισμού», είπε ο κ. Θεοδωρικάκος και σημείωσε ότι «δεν ήταν καθόλου εύκολο να γίνει αυτό, διότι είναι πολλά τα συμφέροντα που θίγονται από αυτή τη μεταρρύθμιση», αλλά εκείνο που ενδιαφέρει την κυβέρνηση είναι το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου και όχι τα επιμέρους συμφέροντα.
Ανεξάρτητη Αρχή με ενισχυμένο ρόλο
«Ο νέος διοικητής θα έχει τεράστια δύναμη. Η δύναμη του είναι αντίστοιχη με του διοικητή της ΑΑΔΕ», είπε ο υπουργός Ανάπτυξης και πρόσθεσε ότι το νομοσχέδιο εισάγει μια μεταρρύθμιση που λαμβάνει υπόψη της βέλτιστες πρακτικές στην ΕΕ, συμβάλλει στο να μπορεί ο πολίτης να καταφεύγει σε κέντρο, συμβάλλει στην ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και την ανεξαρτησία τους.
«Ο διοικητής θα έχει πενταετή θητεία. Είναι ανεξάρτητος από πολιτικούς κύκλους και αυτό είναι εξαιρετικά κρίσιμο», είπε ο κ. Θεοδωρικάκος και σημείωσε ότι ο μόνος που θα ελέγχει τη νέα αρχή θα είναι η νομοθετική εξουσία και κανένας άλλος.
ΝΔ: Τέλος στον κατακερματισμό
Ο εισηγητής της ΝΔ Αθανάσιος Ζεμπίλης είπε το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης επιδιώκει τη συνένωση του προσωπικού και των αρμοδιοτήτων υφιστάμενων υπηρεσιών και ελεγκτικών μηχανισμών της αγοράς και την υπαγωγή σε ένα ενιαίο διοικητικό σχήμα.
«Μέχρι σήμερα στο πεδίο της προστασίας των καταναλωτών είχαμε μια ανεξάρτητη αρχή, τον Συνήγορο του Καταναλωτή, δύο υπηρεσιακές δομές, μια Διεύθυνση και ένα Τμήμα της ΓΓ Εμπορίου, όπως και τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ). Είχαμε συνεπώς πολυδιάσπαση των υπηρεσιακών δυνάμεων σε έναν τομέα αιχμής της καθημερινότητας των πολιτών», είπε ο κ. Ζεμπίλης.
Συνέπεια αυτού του σχήματος, πρόσθεσε, ήταν οι γραφειοκρατικές αλληλοκαλύψεις, η διασπορά του ανθρώπινου δυναμικού, η υποστελέχωση των υπηρεσιών, η σύγχυση των πολιτών ως προς τις αρμοδιότητες των επί μέρους φορέων, η καθυστερημένη ανταπόκριση στα αιτήματα, η μειωμένη διοικητική αποτελεσματικότητα.
ΠΑΣΟΚ: «Θεσμική οπισθοδρόμηση»
Όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι άφησε τα νοικοκυριά εκτεθειμένα στην ακρίβεια.
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Νικητιάδης επισήμανε ότι δεν υπάρχει ούτε μία καταναλωτική οργάνωση που να είπε ότι το νομοσχέδιο θα αποδειχθεί αποτελεσματικό και ότι ακόμα και η ΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγχώνευση των μηχανισμών εξυπηρετεί περισσότερο πολιτικού περιεχομένου στοχεύσεις παρά αποτελεί ρυθμιστική παρέμβαση ουσιαστικής βελτίωσης του πλαισίου.
«Απλά συνενώνετε υπηρεσίες και μάλιστα ενώνετε ελεγκτικούς μηχανισμούς με τον οργανισμό που θα αναλάβει τη διαμεσολάβηση, που θα προσπαθήσει να πάρει τον καταναλωτή και να πάρει και τον… κατεργάρη, για να δει πώς θα τα βρούνε μεταξύ τους. Πώς τα συνδυάζετε αυτά; Είναι πρωτοποριακό αυτό. Δεν το έχουμε ξανασυναντήσει», είπε ο κ. Νικητιάδης.
«Επίσης, με το νομοσχέδιο ουσιαστικά καταργείτε την ανεξάρτητη αρχή του Συνηγόρου του Καταναλωτή και αυτό δυστυχώς αποτελεί θεσμική οπισθιδρόμηση».
ΣΥΡΙΖΑ: «Επικοινωνιακή πομφόλυγα»
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Χάρης Μαμουλάκης είπε ότι οι ίδιοι οι καταναλωτικοί φορείς κρίνουν το νομοσχέδιο ανεπαρκές και ότι κινείται στη λογική της «επικοινωνιακής πομφόλυγας».
«Βρισκόμαστε στο 2025, ακόμη και τώρα η ακρίβεια θερίζει τα νοικοκυριά. Η κατάσταση έχει διογκωθεί και η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να λύσει το πρόβλημα, αλλά κάνει μια επικοινωνιακή προσέγγιση. Η πραγματικότητα όμως είναι οι υπεραγορές και η καθημερινότητα του πολίτη», είπε ο κ. Μαμουλάκης.
Τόνισε ότι αν το δημογραφικό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της πατρίδας, η ακρίβεια είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της καθημερινότητας, «με μια κυβέρνηση που αδυνατεί να την αντιμετωπίσει, είτε γιατί δεν θέλει είτε γιατί δεν μπορεί, είτε γιατί εξαρτάται από το αλισβερίσι με την αγορά».
ΚΚΕ: «Η ακρίβεια καλπάζει»
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Μανώλης Συντυχάκης είπε ότι προκειμένου η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τη διάχυτη λαϊκή οργή για την ανεμπόδιστη αύξηση των τιμών σε όλα τα προϊόντα, «ρίχνει ένα ακόμα επικοινωνιακό χαρτί».
Εκτίμησε επίσης ότι με τις προωθούμενες διατάξεις η κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα για να «διώξει από τα χέρια της την καυτή πατάτα της ακρίβειας» και να τη δώσει σε μια ανεξάρτητη αρχή.
«Τελικά αυτό που έγινε ήταν να φέρουν μια ιδιωτική εταιρεία με 30 άτομα, αντί να στελεχώσουν τις υπηρεσίες του υπουργείου. Αυτό έγινε. Τρεις υπουργούς άλλαξε η κυβέρνηση. Ποια ήταν τα αποτελέσματα; Η ακρίβεια καλπάζει στην κυριολεξία», είπε ο κ. Συντυχάκης.
Νέα Αριστερά: «Πλήττεται η ανεξαρτησία και το κοινωνικό κράτος»
Η ειδική αγορήτρια της Νέας Αριστεράς Πέτη Πέρκα είπε ότι η ακρίβεια είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κυβερνητικών επιλογών και ότι η πολιτική της κυβέρνησης κρύβει μια σκληρή πραγματικότητα.
«Όταν μια κυβέρνηση επιλέγει να χαρίζει φόρους στα μερίσματα, στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και στις υψηλές περιουσίες, όταν αφήνει τα καρτέλ να δρουν ανεξέλεγκτα στους κρίσιμους τομείς και φουσκώνει τεχνητά την αγορά ακινήτων με επιδοτήσεις… τότε είναι αναπόφευκτο να περιορίζεται ο δημοσιονομικός χώρος, εις βάρος των ανθρώπων που παλεύουν καθημερινά», είπε η κ. Πέρκα.
Προέβλεψε ότι το νομοσχέδιο θα οδηγήσει στην αποδυνάμωση των μηχανισμών ελέγχου της αγοράς, θα θίξει την ανεξαρτησία τους, θα παρακάμψει τις Ενώσεις Καταναλωτών και θα υποβαθμίσει πλήρως τον Συνήγορο του Καταναλωτή.
Ελληνική Λύση: «Σοβαρή οπισθοχώρηση»
Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης Στέλλιος Φωτόπουλος είπε ότι όσο κι αν γίνεται προσπάθεια να εμφανιστεί το νομοσχέδιο ως ουσιαστική μεταρρύθμιση, η πραγματικότητα απέχει από το κυβερνητικό αφήγημα.
«Το νομοσχέδιο όχι μόνο δεν διασφαλίζει τον στόχο της αποτελεσματικότερης εποπτείας, αλλά δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες ως προς τη θεσμική επάρκεια, τη λειτουργικότητά του και, κυρίως, την πολιτική ουδετερότητα των δομών που συγκροτεί», είπε.
Τόνισε ότι επί δύο δεκαετίες ο Συνήγορος του Καταναλωτή είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και της ευρωπαϊκής κοινότητας, αποτελώντας πρότυπο εξωδικαστικής επίλυσης καταναλωτικών διαφορών, αλλά «σήμερα καταργείται και αυτό συνιστά σοβαρή οπισθοχώρηση».
Νίκη: «Δεν ενισχύεται η προστασία του καταναλωτή»
Ο ειδικός αγορητής της «Νίκης» Σπύρος Τσιρώνης είπε ότι χρειάζεται μια «ισχυρή και ανεξάρτητη αρχή» που θα έχει αποκλειστικό σκοπό την προστασία του καταναλωτή.
«Ο πολίτης χρειάζεται έναν θεσμό ικανό να αντιμετωπίζει το φαινόμενο της ακρίβειας», είπε ο βουλευτής.
Επισήμανε όμως ότι τα τελευταία χρόνια η θεσμική προστασία του καταναλωτή αποδυναμώθηκε και οι πολίτες είδαν να μειώνονται τα μέσα υπεράσπισης των συμφερόντων τους.
«Το νομοσχέδιο δεν υπηρετεί την ενίσχυση της προστασίας του καταναλωτή», είπε ο κ. Τσιρώνης και υπογράμμισε πως «το βάρος πέφτει κυρίως στο παραεμπόριο», ενώ «δεν προβλέπεται καμία συνεργασία της νέας αρχής με τις Ενώσεις Καταναλωτών».
Πλεύση Ελευθερίας: «Αποτυχία αντιμετώπισης της ακρίβειας»
Ο ειδικός αγορητής της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρος Καζαμίας είπε ότι το νομοσχέδιο είναι «πολύ χαμηλότερο και των… χαμηλών προσδοκιών», ενώ η ακρίβεια παραμένει το υπ’ αριθμόν 1 πρόβλημα των πολιτών.
«Τα εισοδήματα παραμένουν χαμηλά και η αγοραστική δύναμη συρρικνώνεται συνεχώς», είπε ο κ. Καζαμίας.
«Το νομοσχέδιο προσποιείται ότι λύνει το πρόβλημα και αποτελεί και απόδειξη της αποτυχίας της κυβέρνησης στο ζήτημα της ακρίβειας», προσέθεσε.
Η θέση της ΟΚΕ
Στην έκθεσή της η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) «εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της για την κατάργηση του Συνηγόρου του Καταναλωτή, που, εκ των νομοθετικών εχεγγύων λειτουργίας του, αλλά και των ποιοτικών δεικτών, έχει αποδείξει τη διαρκή και διαχρονική αποτελεσματικότητά του.
Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η συνένωση του Συνηγόρου με άλλες κρατικές υπηρεσίες που υπάγονται στη διοικητική ιεραρχία της Δημόσιας Διοίκησης (δηλαδή, δεν λειτουργούν ανεξάρτητα), με σκοπό τη δημιουργία μίας νέας Αρχής, στερείται προφανούς σκοπιμότητας και αναγκαιότητας, από τη στιγμή που στον νέο φορέα σχεδιάζεται να ανατεθεί μία αρμοδιότητα (η εξωδικαστική επίλυση των καταναλωτικών διαφορών), που ήδη με απόλυτη επιτυχία και αποτελεσματικότητα εξυπηρετείται.
Παρότι το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι οι λειτουργίες του Συνηγόρου του Καταναλωτή ενσωματώνονται στη νέα Αρχή, η απώλεια της θεσμικά κατοχυρωμένης ανεξαρτησίας του Συνηγόρου, ο οποίος αναφερόταν απευθείας στη Βουλή, «συνιστά οπισθοδρόμηση σε επίπεδο θεσμικών εγγυήσεων για τους πολίτες».