Η είσοδος της νέας χρονιάς βρίσκει την ελληνική Αριστερά σε μία από τις πιο σύνθετες και αβέβαιες φάσεις της μεταπολιτευτικής ιστορίας της. Το 2026 ξεκινά με τρία παράλληλα ρεύματα να τη διατρέχουν: κρίση ταυτότητας, επαναχαρτογράφηση του πολιτικού χώρου και την έντονη αίσθηση ότι υπάρχει ένα ιστορικό πολιτικό κενό που παραμένει ακάλυπτο.
Το κενό αυτό προκύπτει από τη φθορά της κυβέρνησης, τις οικονομικές πιέσεις που διαπερνούν την κοινωνία, αλλά και από την ανάγκη ενός νέου αντιπολιτευτικού αφηγήματος, το οποίο η Αριστερά δεν έχει καταφέρει ακόμη να αρθρώσει με ενιαίο και πειστικό τόνο.
ΣΥΡΙΖΑ: Από την εκλογική κατάρρευση στη δομική κρίση
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει να πορεύεται σε περίοδο αποσύνθεσης, η Νέα Αριστερά παραμένει οργανωτικά και εκλογικά αδύναμη, ενώ η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα ως επικεφαλής νέου φορέα λειτουργεί ως επιταχυντής εξελίξεων που ήδη ωριμάζουν.
Η πιο χαρακτηριστική εξέλιξη είναι η βαθιά κρίση του ΣΥΡΙΖΑ: αντιφατικές δημόσιες δηλώσεις, εσωτερικές συγκρούσεις, αποχωρήσεις, πειθαρχικές διαγραφές και συνεχής συρρίκνωση της κοινοβουλευτικής δύναμης. Από τους 47 βουλευτές του 2023, σήμερα το κόμμα αριθμεί μόλις 25, με προοπτική περαιτέρω μείωσης. Η εικόνα της «σκόρπιας διαδήλωσης», όπως χαρακτηρίστηκε στον Τύπο, δεν αφορά μόνο τις τάσεις αλλά και τον τρόπο λειτουργίας του κόμματος.
Η διαφοροποίηση βουλευτών σε κρίσιμες ψηφοφορίες, η απουσία άλλων από τη Βουλή και η συζητούμενη προοπτική νέων διασπάσεων διαμορφώνουν ένα σκηνικό πολιτικής αδυναμίας.
Η προοπτική Τσίπρα και η αναζήτηση νέου φορέα
Σημαντικά στελέχη εμφανίζονται έτοιμα να ακολουθήσουν αυτόνομες πολιτικές διαδρομές ή να ενταχθούν σε υπό ίδρυση σχήματα, με επίκεντρο τον Αλέξη Τσίπρα και τις πρωτοβουλίες του. Η παρουσία του Νίκου Παππά, παλαιών βουλευτών και στελεχών τόσο στη δημόσια συζήτηση όσο και σε κινηματικού τύπου εκδηλώσεις, συνδέεται πλέον ανοιχτά με την προοπτική δημιουργίας νέου κόμματος.
Η κριτική προς τον ΣΥΡΙΖΑ δεν περιορίζεται στο οργανωτικό επίπεδο. Αγγίζει βαθύτερα ζητήματα, όπως η απώλεια ιδεολογικής συνέχειας, η έλλειψη ηγετικής καθαρότητας και η αδυναμία διατύπωσης συγκροτημένου πολιτικού σχεδίου.
Η εκλογική κατάρρευση του 2023 υπήρξε η αφετηρία. Ακολούθησαν η διαμάχη για την ταυτότητα, οι αλλαγές ηγεσίας, η διάσπαση προς τη Νέα Αριστερά και τελικά η σημερινή αμφισβήτηση της συνέχειας του ΣΥΡΙΖΑ ως κεντρικού προοδευτικού φορέα. Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το κόμμα έχει απολέσει την ιστορική του θέση, τόσο ως κυβερνητική δύναμη όσο και ως σημείο πολιτικής αναφοράς.
Νέα Αριστερά: Ιδεολογική σαφήνεια, περιορισμένη εμβέλεια
Η Νέα Αριστερά εξακολουθεί να κινείται στο περιθώριο των εξελίξεων. Παρά την ιδεολογική σαφήνεια και την προσπάθεια οργάνωσης συλλογικών διαδικασιών, η εκλογική της απήχηση παραμένει χαμηλή, χωρίς ενδείξεις άμεσης ανατροπής.
Στις δημόσιες παρεμβάσεις της υπογραμμίζεται η ανάγκη για ενιαία απάντηση στα κοινωνικά προβλήματα, απορρίπτονται προσωποπαγή μοντέλα και επισημαίνεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει πολιτική διέξοδος όσο η Αριστερά αναλώνεται σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπη με το παράδοξο της μικρής κλίμακας: χωρίς κρίσιμη μάζα, δεν αποκτά θεσμικό βάρος· και χωρίς θεσμικό βάρος, δεν αποκτά ευρεία κοινωνική ακτινοβολία.
Κοινωνική πίεση χωρίς πολιτική διέξοδο
Η πολιτική κρίση της Αριστεράς δεν εκτυλίσσεται σε κενό αέρος. Συμπίπτει με περίοδο έντονων κοινωνικών πιέσεων. Η ακρίβεια, ο πληθωρισμός και η ανασφάλεια για το εισόδημα διαμορφώνουν περιβάλλον γενικευμένης δυσαρέσκειας, χωρίς όμως σαφή πολιτική κατεύθυνση.
Δυσαρεστημένοι μισθωτοί, αγρότες σε κινητοποιήσεις και μια κοινωνία που θεωρεί ότι η κυβέρνηση δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις ανάγκες της, συνθέτουν ένα σκηνικό που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολιτικό καύσιμο για την αντιπολίτευση. Ωστόσο, η Αριστερά δεν διαθέτει ακόμη τον μηχανισμό για να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε συνεκτική πολιτική επιλογή.
Ευκαιρίες και εμπόδια για τον προοδευτικό χώρο
Στις ευκαιρίες για τον αριστερό χώρο περιλαμβάνονται:
- Η κυβέρνηση εμφανίζει σημάδια κόπωσης και η κοινωνική δυσαρέσκεια εντείνεται.
- Το πολιτικό σύστημα δείχνει να αναζητά εναλλακτικές.
- Υπάρχει ακόμη ζωντανό κοινωνικό αποτύπωμα από την περίοδο της Αριστεράς στην εξουσία.
- Αναδύονται νέες μορφές πολιτικής συμμετοχής, από αυτοοργανωμένες ομάδες έως ψηφιακά δίκτυα.
Υπάρχουν όμως και σημαντικά εμπόδια:
- Ο χώρος παραμένει κατακερματισμένος και χωρίς κοινή πυξίδα.
- Η απουσία ηγετικής φυσιογνωμίας εντός των υπαρχόντων κομμάτων είναι εμφανής.
- Η κρίση αξιοπιστίας αγγίζει το σύνολο του προοδευτικού τόξου.
- Η πολιτική κουλτούρα φθείρεται από προσωπικές αντιπαραθέσεις, αντί για προγραμματικές συζητήσεις.
→ Διαβάστε επίσης: Κυβέρνηση: Ευκαιρίες και κίνδυνοι στη διαδρομή προς τις εκλογές
Το διακύβευμα του 2026
Η ελληνική Αριστερά εισέρχεται στο 2026 με ανοιχτά μέτωπα, ευκαιρίες αλλά και σοβαρές απειλές. Η κρίση που ξεκίνησε με την εκλογική κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τον κύκλο της. Η πολιτική εικόνα παραμένει ρευστή: είτε θα οδηγήσει σε ριζική αναδιαμόρφωση του σκηνικού είτε θα εγκλωβιστεί σε εσωτερικές συγκρούσεις και διχασμούς.
Το 2026 μπορεί να σηματοδοτήσει την απαρχή μιας νέας μεταπολιτευτικής περιόδου ή απλώς τη συνέχεια μιας μακράς κρίσης. Όλα θα εξαρτηθούν από το αν ο προοδευτικός χώρος θα βρει τη δύναμη όχι μόνο να αντιδράσει στις εξωτερικές πιέσεις, αλλά και να αναμετρηθεί ειλικρινά με τον εαυτό του.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
