Η χθεσινή δήλωση της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα εντάσσεται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο εξωτερικής πολιτικής που συνδυάζει αρχές, στρατηγικούς υπολογισμούς και την επιδίωξη θεσμικής αξιοπιστίας στο διεθνές σύστημα. Επίσης, δίνει μια απάντηση (οι αντιδράσεις θα δείξουν αν είναι ικανοποιητική) στην κριτική που ασκήθηκε στο εσωτερικό της χώρας για την αρχική δήλωση Μητσοτάκη ότι «δεν είναι του παρόντος η εξέταση της νομιμότητας» της επιχείρησης για τη σύλληψη Μαδούρο. Η επιλογή των λέξεων, οι αναφορές στο διεθνές δίκαιο και η σαφής πολιτική αποτίμηση του καθεστώτος του συλληφθέντος πρώην ηγέτη της Βενεζουέλας συνθέτουν ένα μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες.
Η έμφαση στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο Διεθνές Δίκαιο
Πρώτον, η έμφαση στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο Διεθνές Δίκαιο δεν είναι μια τυπική αναφορά, καθώς για την Ελλάδα ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελεί διαχρονικό πυλώνα εξωτερικής πολιτικής, όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο αλλά ως εργαλείο άσκησης ισχύος για μια μεσαία δύναμη. Η ελληνική διπλωματία γνωρίζει ότι σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενης αυθαιρεσίας και επιλεκτικής εφαρμογής κανόνων, η επίμονη προσήλωση στους θεσμούς λειτουργεί ως ασπίδα, ιδίως σε ζητήματα που αφορούν κυριαρχία, νομιμότητα και προστασία αμάχων. Η στάση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε ένα Συμβούλιο Ασφαλείας που συχνά παραλύει από ανταγωνισμούς μεγάλων δυνάμεων.
Η ανάγκη αυτοσυγκράτησης και αποφυγής ενεργειών
Δεύτερον, η αναφορά στην ανάγκη αυτοσυγκράτησης και αποφυγής ενεργειών που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την κρίση αντανακλά μια σαφή, αν και προσεκτικά διατυπωμένη, απόσταση της Ελλάδας από τη σκληρή ρητορική που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα στις Ηνωμένες Πολιτείες, και ιδίως από δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί «διακυβέρνησης» της Βενεζουέλας ή έμμεσες προειδοποιήσεις για επιθέσεις και παρεμβάσεις σε άλλες χώρες. Η Αθήνα αποφεύγει να υιοθετήσει λογικές εξαναγκασμού ή μονομερούς επιβολής λύσεων, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και σε περιπτώσεις σοβαρής πολιτικής κρίσης, η ειρήνη και η σταθερότητα δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω απειλών ή στρατιωτικών σεναρίων.
Οι αποστάσεις αυτές, ωστόσο, είναι μετρημένες και όχι μετωπικές. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα οφείλει (και επιδιώκει συνειδητά) να διατηρεί απόλυτη συνέπεια με τη διαχρονική της θέση υπέρ του διεθνούς δικαίου, της μη επέμβασης και της επίλυσης διαφορών μέσω της διπλωματίας. Από την άλλη, η Αθήνα γνωρίζει ότι οι στενές συμμαχικές σχέσεις που καλλιεργεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως στο πεδίο της ενέργειας, της ασφάλειας και της περιφερειακής σταθερότητας, δεν επιτρέπουν συγκρουσιακές τοποθετήσεις υψηλής έντασης. Η ελληνική διπλωματία επιλέγει, επομένως, μια ισορροπημένη στάση: διατυπώνει σαφώς τις αρχές της, χωρίς να υπονομεύει τις στρατηγικές της σχέσεις.
Με αυτή την επιλογή, η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως δύναμη θεσμικής συνέπειας και νηφαλιότητας, απορρίπτοντας τη λογική της κλιμάκωσης, αλλά και χωρίς να εμφανίζεται αποκομμένη από τις γεωπολιτικές πραγματικότητες και τις συμμαχίες της. Πρόκειται για μια στάση που αποσκοπεί στη διατήρηση αξιοπιστίας τόσο στο πολυμερές σύστημα του ΟΗΕ όσο και στο διμερές επίπεδο των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ.
Η καταδίκη του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ναρκωτικών
Τρίτον, η καταδίκη του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ναρκωτικών λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ ασφάλειας και δικαίου. Η χώρα μας αναγνωρίζει ότι η κρίση στη Βενεζουέλα δεν είναι μόνο πολιτική ή θεσμική, αλλά συνδέεται με υπερεθνικά δίκτυα που απειλούν τη διεθνή σταθερότητα. Ωστόσο, η κρίσιμη διαφοροποίηση έγκειται στον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των απειλών: η Αθήνα επιμένει ότι ακόμη και η καταπολέμηση σοβαρών εγκληματικών φαινομένων δεν μπορεί να γίνεται εκτός πλαισίου διεθνούς νομιμότητας. Πρόκειται για σαφές μήνυμα απέναντι σε πρακτικές «εξαγωγής ασφάλειας» που υπονομεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Κεντρικό σημείο της δήλωσης αποτελεί η ρητή αμφισβήτηση της νομιμοποίησης του Νικολάς Μαδούρο. Η Ελλάδα δεν περιορίζεται σε γενικές αναφορές περί δημοκρατίας, αλλά υιοθετεί καθαρή πολιτική θέση, χαρακτηρίζοντας τον Μαδούρο «μη νομιμοποιημένο πρόεδρο» και απορρίπτοντας τα αποτελέσματα των εκλογών του Ιουλίου 2024. Αυτή η επιλογή δείχνει ότι η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να είναι σαφής, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται κόστος σε διπλωματικές ισορροπίες. Παράλληλα, η στάση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη γραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενός ευρύτερου δημοκρατικού μπλοκ κρατών, ενισχύοντας την εικόνα της Ελλάδας ως προβλέψιμου και αξιόπιστου εταίρου.
Ωστόσο, η Αθήνα αποφεύγει τον πειρασμό της τιμωρητικής ρητορικής. Αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην απονομιμοποίηση του καθεστώτος, μετατοπίζει το βάρος στον λαό της Βενεζουέλας. Η επαναλαμβανόμενη αναφορά στη «φωνή του λαού» και στη «δημοκρατική μετάβαση μέσω διαπραγμάτευσης» αποκαλύπτει μια συνειδητή επιλογή: η Ελλάδα δεν επενδύει στην αλλαγή καθεστώτος ως αυτοσκοπό, αλλά στη δημιουργία συνθηκών βιώσιμης πολιτικής λύσης. Αυτό το στοιχείο διαφοροποιεί τη στάση της από πιο επιθετικές προσεγγίσεις που εστιάζουν στη σύγκρουση αντί στην ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση.
Η υποστήριξη του διαλόγου και της διπλωματίας
Η υποστήριξη του διαλόγου και της διπλωματίας συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που επιθυμεί να διαδραματίσει η Ελλάδα στο διεθνές σύστημα. Ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, η χώρα επιδιώκει να καταγραφεί ως δύναμη γεφύρωσης: κράτος που μπορεί να μιλά τη γλώσσα των αρχών χωρίς να αποκόπτεται από τον ρεαλισμό. Η ετοιμότητα στήριξης περιφερειακών και διεθνών πρωτοβουλιών ενισχύει αυτή την εικόνα και δείχνει διάθεση ενεργού συμμετοχής, όχι απλής παρακολούθησης.
Τέλος, η ελληνική στάση για τη Βενεζουέλα λειτουργεί και ως έμμεσο μήνυμα για άλλα διεθνή ζητήματα. Η επιμονή στη νομιμότητα, στη δημοκρατική εκπροσώπηση και στην προστασία των αμάχων δεν αφορά μόνο στη Λατινική Αμερική. Αντανακλά μια ευρύτερη αντίληψη για τη διεθνή τάξη, στην οποία η ισχύς δεν μπορεί να αποσυνδέεται από κανόνες. Σε μια περίοδο που το διεθνές σύστημα δοκιμάζεται, η Ελλάδα επενδύει στην αρχή ότι η συνέπεια λόγων και πράξεων αποτελεί μορφή ισχύος.
Συνολικά, η ελληνική τοποθέτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για τη Βενεζουέλα αποτυπώνει μια στρατηγική επιλογή: καθαρή πολιτική θέση, θεσμική προσήλωση και έμφαση στη διπλωματική λύση. Δεν πρόκειται για ουδετερότητα, αλλά για ενεργή στάση με σαφές αξιακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα. Αποτελεί μια στάση που αποσκοπεί στο να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας ως σοβαρής, αξιόπιστης και μετριοπαθούς διεθνούς μονάδας.
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
