Με την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ η παγκόσμια επιχειρηματική κοινότητα ανέμενε περαιτέρω αναβίωση του προστατευτισμού, αφού η αρχή είχε γίνει νωρίτερα κατά την πρώτη του θητεία. Η ανησυχία των διεθνών αγορών αποτυπώθηκες στους χρηματιστηριακούς δείκτες με μεγάλη πτώση στις τιμές των μετοχών και κατ’ επέκταση των εταιρικών αποτιμήσεων. Σήμερα η αμερικανική οικονομική κατάσταση εκπλήσσει, αφού κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025 σημειώθηκε ανάπτυξη 4,3% σε ετήσια βάση, και θετικές προοπτικές, με το οικονομικό σχέδιο των ΗΠΑ να προβλέπει επιστροφές φόρων 150 δισεκατομμυρίων δολαρίων και επιταγές 2000 δολαρίων σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, που θα αποτελέσουν ένα ακόμα πακέτο ενίσχυσης της εσωτερικής κατανάλωσης. Ταυτόχρονα το στοίχημα του Αμερικανού προέδρου να επαναφέρει τις γραμμές παραγωγής στην αμερικανική ενδοχώρα, βασιζόμενο στο προγενέστερο νομοσχέδιο, που προέβλεπε 100% αποσβέσεις σε ένα χρόνο για επενδύσεις σε πάγιο εξοπλισμό, μπορεί να προσθέσει 1,2% ετησίως στο αμερικανικό ΑΕΠ. Η τάση αυτή επισφραγίζει για – τουλάχιστον - ακόμη μια χρονιά την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ και καθιστά σαφές στις χώρες εξαγωγής που την τροφοδοτούν ότι πρέπει οι πολιτικές σχέσεις μαζί της να διαφυλαχτούν, αφού θα συνεχίσει να σέρνει το τρένο της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Η Κίνα
Η Κίνα προβλέπεται να επιτύχει ανάπτυξη του 5% σε ετήσια βάση, ενώ ταυτόχρονα οι δασμοί που εφαρμόστηκαν από τις ΗΠΑ ώθησαν τις κινεζικές επιχειρήσεις να στραφούν σε εναλλακτικές αγορές, όπως η Αφρική και η Ευρώπη, στις οποίες τα εμπορεύματα εξάγονται σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, εκτινάσσοντας το εμπορικό πλεόνασμα για πρώτη φορά στο 1 τρις δολάρια ΗΠΑ. Η διατήρηση όμως αποτελεί ένα εξαιρετικό δύσκολο στοίχημα για τους ακόλουθους λόγους:
- H νεανική ανεργία σε πολλές περιοχές της Κίνας παραμένει πολύ υψηλή, ενώ ταυτόχρονα η ακρίβεια υποσκάπτει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών με συνέπεια η κινεζική βιομηχανία να εξαρτάται ακόμη περισσότερο από τις εξαγωγές.
- Η παρατεταμένη υιοθέτηση του μοντέλου «του ενός παιδιού», έχει προκαλέσει δημογραφικό πρόβλημα, καθώς το βασικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας αυτής ήταν τα πολλά και φθηνά εργατικά χέρια.
- Το «σκιώδες τραπεζικό σύστημα», το οποίο έχουμε πολλάκις επισημάνει, έχει δημιουργήσει μια γκρίζα και αχαρτογράφητη ομάδα δανείων μεταξύ επιχειρήσεων, τα οποία εξυπηρετούνται υπό την προϋπόθεση ότι η οικονομική δραστηριότητα παραμένει ισχυρή και οι εξαγωγές αυξανόμενες. Σε περίπτωση επιμονής του πληθωρισμού και κάμψης των εξαγωγών ελλοχεύει ο κίνδυνος να αλλάξει η νομισματική πολιτική της Κίνας με αποτέλεσμα πολλά από αυτά τα δάνεια να καταστούν μη εξυπηρετούμενα, με δεδομένο ότι το ύψος των δανείων προσδιορίζεται από οίκους του εξωτερικού μεταξύ 12 και 19 τρις δολαρίων, αποτελώντας ισχυρό παράγοντα δημοσιονομικού εκτροχιασμού.
Ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας δεν περιορίζεται στους δασμούς αλλά στους μελλοντικούς ολιστικούς μετασχηματισμούς των οικονομιών τους, που βασίζονται και στην εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης.
Τεχνητή Νοημοσύνη
Για την εφαρμογή των εργαλείων της απαιτούνται πολύ υψηλές επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων – Data Centers - που μετασχηματίζουν το παραγωγικό μοντέλο και απαιτούν πολλά χρόνια για να αποτυπωθούν. Απαιτούνται μικροεπεξεργαστές, των οποίων τις εξαγωγές στην Κίνα έχουν απαγορεύσει οι ΗΠΑ, με την πρώτη να οργανώνει μαζική έρευνα και ανάπτυξη των δικών της μικροεπεξεργαστών.
Στο σημείο αυτό δημιουργείται ένα παράδοξο. Με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί μεν να αντιμετωπιστεί το κοινό πρόβλημα των ΗΠΑ και της Κίνας, το δημογραφικό και να επιτευχθούν υψηλά επίπεδα παραγωγικότητας αλλά ταυτόχρονα τουλάχιστον για μια δεκαετία θα συνυπάρχει με αυξανόμενη ανεργία. Μια μεγάλη μερίδα Αμερικανών και Κινέζων εργαζομένων δεν θα μπορέσει εύκολα να βρει τη θέση της στο νέο τοπίο με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι κρατικές για αυτούς δαπάνες ώστε να αποφευχθούν οι κοινωνικές συγκρούσεις της «μοντέρνας» περιθωριοποίησης.
Το στοίχημα
Η οπτική του Ντ.Τράμπ για τα επιτόκια είναι ορθή για τις επιχειρήσεις και τις χρηματαγορές βραχυπρόθεσμα και έρχεται να συνδυαστεί με την προσπάθειά του να μετασχηματίσει το παραγωγικό μοντέλο από τις υπηρεσίες στη μεταποίηση. Σε περίπτωση που η διατήρηση των δασμών, συνδυαστικά με τα χαμηλά επιτόκια, καταφέρουν να προκαλέσουν μαζική επιστροφή μεταποιητικών επιχειρήσεων στις ΗΠΑ, το στοίχημα θα έχει κερδηθεί και η δημοσιονομική σταθεροποίηση των ΗΠΑ θα συμβάλει περαιτέρω στην μακροχρόνια οικονομική εδραίωσή της παγκοσμίως.
Στον αντίποδα η Κίνα με την πληθώρα εξαγωγών προς την ΕΕ και άλλες χώρες αποτελεί κίνδυνο για την ομαλή λειτουργία των οικονομιών, αφού εξαϋλώνει τα τελευταία ψήγματα μεταποίησης, τα οποία έχουν επιζήσει από τις τελευταίες κρίσεις και ειδικά την ενεργειακή. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Γαλλίας Ε. Μακρόν το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας δημιουργεί μια ασφυκτική κατάσταση στους εισαγωγείς-πελάτες της. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν επαρκή εισοδήματα είναι βέβαιο ότι μακροπρόθεσμα η Κίνα θα χάσει τους πελάτες των επιχειρήσεων της.
Συμπέρασμα
Οι συνεχώς μεταβαλλόμενες εμπορικές σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν τροφοδοτήσει ένα πρωτοφανές σπιράλ αβεβαιότητας, το οποίο ωθεί μικρότερες οικονομίες σε βιαστικές και πολλές φορές όχι επαρκώς μελετημένες αποφάσεις, όπως στην ΕΕ, η οποία δείχνει ανήμπορη να αντιμετωπίσει βασικές μεταβλητές της ανταγωνιστικότητάς της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ξαφνική μετάθεση στο μέλλον της απαγόρευσης κινητήρων εσωτερικής καύσης και η αργοπορημένη συνειδητοποίηση ότι για να μπορέσει κάποιος να μεταβεί σε ένα περιβάλλον μηδενικών ρύπων πρέπει όλοι οι μεγάλοι παγκόσμιοι παίκτες να συμφωνήσουν.
Η διαμορφούμενη στείρα συναλλακτική προσέγγιση της διεθνούς πολιτικής πρέπει να οδηγήσει όλες τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν εκ νέου μια μακροπρόθεσμη προσέγγιση, η οποία θα θωρακίζει τις οικονομίες τους και θα εξασφαλίζει για τους πολίτες ένα μέλλον σταθερότητος και πραγματικής ευημερίας.
Ο Φάνης Ματσόπουλος είναι Υπεύθυνος Συμβουλευτικής Υποστήριξης Επιχειρήσεων και μέλος Διοικητικής Επιτροπής ΕΒΕΑ
Ακολούθησε την Ημερησία στο Google News!
